Szkolenia wielkopolska

pomknąłeś o postępie; czyż podobna to nazwać postępem, co od drugiego gotowe przyjmujem? Postęp być winien skutkiem bezpośredniego natężenia sil, samodzielności dojrzałym owocem. W czemże postąpił, kto od drugiego rzecz kupił gotową; na czemby osobistej mógł doświadczyć mocy? Nie większyż ten uczynił postęp, kto miasto kupna, sam to zrobił wedle wrodzonego smaku, i w miarę sił własnych ? Jeżelić przejmowanie gotowych rzeczy nie zwie się postępem, jakże nazwać postępem lekceważenie przedmiotów z duszy wyjętych narodu, przedmiotów już w jego przerobionych krew? Albo jestże postępem: narzucać narodowi nieznane zwyczaje, na których nie wypróbował sił swoich ani też zdolności? Powiedz Władziu, czy jeden może trawić za drugiego? Odpowiesz: niepodobna, ponieważ każdy ma na to żołądek, aby sposobem wrodzonym sam pokarm przerabiał, sam za siebie trawił. Co o żołądku, to się rozumie o trawieniu serca, trawieniu rozumu. Postęp musi zostawać w ścisłej styczności z upłynionem życiem! Nie mówię, żeby nie poprawić, lub nie zmienić czego potrzeba koniecznie wymaga; azaż pogardzać starem, dla tego że stare nie godzi się Władziu; jest to płochość wieku!