Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 1
" ALEKSANDER HR. WIELOPOLSKI   Margrabia Gonzaga Myszkowski   Przez   A. G. (Przedruk z Gazety Narodowej.) LWÓW Nakładem redakcji „Gazety Narodowej." 1878. "

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 2
" I.   Czytając sądy i opinje o działalności politycznej i prywatnej niedawno zmarłego Aleksandra hrabiego Wielopolskiego, margrabi Gonzagi Myszkowskiego, zdawaćby się mogło, iż działalność ta wypadła w czasach bardzo oddalonych a nie rozwijała się przed oczami..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 3
" znanym, usiłują otoczyć go blaskiem, pełnym ułudy, z zamiarem nowego kuszenia narodu na drogi obce jego interesom i celom. Stronnictwo dominujące u nas t.j. stronnictwo reakcyjne, robi z Wielopolskiego bohatera prawie tej miary a większej dla narodu ważności niż Kościuszko i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 4
" wych mąż, który uznawszy niezależność Polski za marzenie, nie dające się ziścić, nadzieje przyszłości obalił i śmiało a energicznie wziął się do narzucenia narodowi nowych dążności, niemających nic wspólnego z odrębnym politycznym bytem. Jakie zaś dążności,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 5
" ubierają w szumny tytuł prawa narodów, resztki odzieży, jaką litość europejska raczyła nas odziewać, a która jednak nie pokrywa ran i hańby naszego ciała zbolałego. Nie, nie wyłamujemy się z pod żadnego z praw rządzących twem państwem; żadnych warunków nie kładziemy: sam..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 6
" niem całej surowości praw tego państwa, których złagodzenie zależnem uczynił jedynie od łaski cara, oto czem Wielopolski zapełnić chciał przepaść, jaką rozbiory i rządy moskiewskie wykopały pomiędzy Polakami a Moskalami. Zaiste nie można było jaśniej się wyrazić i dobitniej..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 7
" tu Wielopolskiego stało się dzisiaj źródłem niebezpiecznych złudzeń w łonie samego narodu, dało bowiem pozór panegirystom margrabiego do ubrania jego polityki w szaty i kolory narodowe. Złudzenia te jednak rozchwiać się muszą,, skoro przytoczymy tę charakterystyczną..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 8
" nionych narodowości polskiej w Kongresówce, czego usilnie domagała się opinia całego narodu, manifestująca się w dobitny sposób co do tych prowincyj. Oznaczywszy t.z. ideę Wielopolskiego jego własnemi słowami, wyrazić tu musimy zadziwienie nad sposobem, jakim panegiryści zmarłego..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 9
" czyć za Polskę. Stawszy się panem ordynacji, margrabia zajęty „własną, swą ważnością", szukał dla niej podstawy w rozległym majątku. Objął on ordynację i majątki rodzinne, mocno obdłużone. Za ubogi, ażeby mógł odegrać rolę, o jakiej marzył, wziął się do..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 10
" i sprawił, iż zacny ten a zasłużony sprawie narodowej mąż umarł w Paryżu w nędzy. O innych procesach nie piszemy; dość powiedzieć, iż nie było sąsiada, nie było rządzcy dóbr, ekonoma a nawet lokaja, z którymby się nie procesował o jakieś urojone pretensje lub niezapłaconą..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 11
" bro publiczne kraju w jaskrawy sposób na wierzch, raziła zaś tem więcej Polaków, iż pokryta była pychą, w sposób lekceważący usiłującą przekonać wszystkich o szlachetności swojego postępowania. Szlachetności tej nikt się jednak dopatrzeć nie mógł ani w prywatnem, ani w..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 12
" Od tego czasu aż do roku 1846 zajęty był wyłącznie sprawami majątkowemi. W pamiętnym zaś r. 1846 zgroza, jak powiada Roger Raczyński, uczyniła go mężem stanu. Zarzucając rządowi austrjackiemu, „że przyjął od demokracji to, co w niej jest najpodlejszem, nieustanne jątrzenie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 13
" mańskiej, dokonanej nożami poświęconemi przez popów moskiewskich, Wielopolski zapomniawszy o przeszłości, zwraca się z okiem szukającem mściciela, do tych, którzy także wszystkie furje zniszczenia rozpuścili nad Polską. Nie czuł on, iż szlachetne oburzenie utracić musiało..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 14
" wał nad pojednaniem Polski z Moskwą za Aleksandra I. Polacy nie dali wtedy powodu do nieufności, nie podnieśli oręża przeciwko Moskwie, przyjęli szczerze autonomją konstytucyjnego Królestwa, wykonywali wiernie obowiązki poddanych, a przecież obudziła się przeciwko nim nieufność..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 15
" przyjąwszy jako poparcie swojego dowodzenia, powrócił margrabia do Chrobrza i w szczupłem już tylko kółku nielicznych swoich przyjaciół propagował myśl swoją dobrowolnego poddania się Moskwie. Do rządu jednak się moskiewskiego nie zbliżał, czekając na wypadki, któreby..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 16
" II.   Stan Polski pod rządami Mikołaja był opłakany. Prześladowanie zamienione na systemat rządzenia i przeprowadzano go z szatańską konsekwencją. Rząd moskiewski w sposób niedwuznaczny, lecz wyraźny i jasny postawił zagładę jako cel, do którego dążyć powinien..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 17
" zaś wywoływano najbardziej błahemi pozorami. Nikt się nie czuł pewnym w swojej własności, nikt zabezpieczonym w swojem sumieniu. Religia katolicka doznawała nieustającego także prześladowania. Około pięciu milionów unitów na Litwie i Białorusi, Wołyniu i Ukrainie napędzono do..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 18
" Rząd moskiewski przez związki tajemne doprowadzonym został do tego, iż wola jego przeniknąć nie zdołała tam, gdzie najskuteczniej szerzyć mogła zabijające naród spustoszenie. Machina jego państwowa gniotła i cisnęła z zewnątrz, lecz nie sięgła w głębie aż do fundamentów,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 19
" niejsze niż kiedykolwiek, i wystąpiło na zewnątrz jako dążność organicznego odrodzenia w epoce pofolgowania jarzma i rozpoczętych reform w państwie moskiewskiem, do których dała powód przegrana wojna z Europą w Krymie. Reformy te stały się hasłem następcy Mikołaja, hasłem,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 20
" dziela się w naszej ojczyźnie wszystkim prowincjom. Jest to dowodem żywotności i zdrowia narodowego organizmu. Społeczne działanie, o którem dopiero co wspominaliśmy, objawiło się też we wszystkich prowincjach, zwłaszcza pod caratem moskiewskim. Ponieważ jednak prowincje te..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 21
" dnim wpływem zakres wszystkich interesów i potrzeb społecznych oraz narodowych Królestwa polskiego. Powaga jego rosła z dniem każdym tak dalece, iż rząd sam uznać je musiał za rzeczywistą reprezentację narodową. Silna i rozległa jego organizacja wytworzyła ogromną narodową..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 22
" ra pomysłów zlania się z Moskwą była tak głęboką,, iż przy głosowaniu przepadł i nie został przyjętym na członka Towarzystwa rolniczego. Odrzucenie to margrabiego miało bardzo doniosłe następstwa, jak to w właściwem miejscu oznaczymy. Obecnie wspomniawszy o fakcie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 23
" wszędzie przyjmowano gościnnie i wspaniale i wszędzie Polacy garnęli się do niego z zaufaniem, car Aleksander II. dawał podobne upomnienia oraz podobne zapowiedzi prześladowania, jeżeli Polacy nie przestaną, marzyć o naprawieniu krzywd, jakie im rozbiory wyrządziły. Mowa ta, jak i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 24
" działały Niemcy, wszędzie dawał się spostrzegać ruch, dążący do postawienia państw na gruncie narodowym, nic więc naturalniejszego, że i w Polsce ruch ten objawić się musiał, zwłaszcza, że życie narodowe było już silnie rozbudzone przez reformy społeczne i Towarzystwo..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 25
" III.   W końcu lutego 1861 r. Warszawa była niezwykle ożywioną. Towarzystwo rolnicze odbywało walne swoje zgromadzenie i rozprawiało nad uwłaszczeniem włościan. Stronnictwo ruchu, wywołane prowokacyjnem przemówieniem cara i zaprzeczeniem praw polskich, przygotowało..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 26
" wem mów Tomasza Potockiego, Dyonizego Skarzyńskiego i innych zwolenników szybkiego uwłaszczenia, poszli dalej niż komiet w swoich propozycjach i na wniosek Tomasza Potockiego uchwalili uwłaszczenie a zarazem sposoby jego przeprowadzenia dla włościan dogodne, dotychczasowym dziedzicom..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 27
" Na ten widok zgromadzeni powstali z miejsc swoich w najwyższem oburzeniu; Muchanow zbladł, zatrwożony, widząc zrywającą się burzę; Zamojski jednak nie stracił przytomności i zapobiegając wyrzuceniu z kolei legalnej Towarzystwa rolniczego, posiedzenie zamknął. Obradujący wycbodząc..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 28
" wyciągnęło w dwie linie od Zamku aż do posągu Kopernika. Groza i uroczystość tego widoku była tak wielką, iż wojsko nawet nią przejęte nie wzbroniło odniesienia czterech trupów do hotelu Europejskiego a piątego do pałacu Andrzeja Zamojskiego. Oficerowie w milczeniu pozdejmowali..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 29
" dnych ustępstwach. Po wydaleniu się Zamojskiego z Zamku, przybyła do Gorczakowa deputacja miejska z resursy. W imieniu jej przemawiał Ksawery Szlenker, kupiec warszawski i dyrektor resursy. „Książę — rzekł do niego Szleaker po francusku — z skrwawionem i boleścią przepełnionem..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 30
" mieszczaństwo śmiałem upomnieniem, wypowiedzianem z godnością o jakiej zapomnieli potomkowie hetmanów, wojewodów i kasztelanów, skłoniło rząd carski do ustępstwa, bez którego Wielopolski nie byłby nigdy wyszedł z zapomnienia, w jakiem pozostawał. Po powrocie deputacji z Zamku i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 31
" dzieł o tych stosunkach, które wydał pod nazwiskiem Krysztopora. Wielopolski przybył z Chrobrza podczas posiedzeń Towarzystwa rolniczego do Warszawy, usiłując pod zasłoną wielce popularnego w kraju Potockiego, wziąć udział w ówczesnych wypadkach. Napisał adres do cara i z tym to..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 32
" które acz nie były uwieńczone pomyślnym skutkiem, stały się przecież sławą narodu, utrzymały w nim ducha i niedozwoliły pójść w przedawnienie prawu narodowemu, cechowało i tę najnowszą czynność Wielopolskiego. Przyjęto adres Stawiskiego, w którym nie było wzmianki o..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 33
" tradycji i historji, nie będą przeprowadzone w kościele, w prawodawstwie, w wychowaniu publicznem, zgoła w całym społecznym organizmie. Życzenia tego kraju tem są gorętsze, że w rodzinie ludów europejskich on tylko już jeden pozbawiony jest tych koniecznych warunków bytu, bez..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 34
" Pogrzeb pięciu ofiar odbył się 2. marca. „Była to manifestacja, jak powiada J. I. Kraszewski, „pełna niezrównanego majestatu." Lud, którego znalezienie się bohaterskie sprawiło, iż słabość odniosła zwycięztwo nad potęgą, iż duch zatryumfował nad brutalną siłą, czuł..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 35
" IV.   Delegacja miejska i straż bezpieczeństwa ustanowioną, była tylko na czas krótki i według woli Gorczakowa rozwiązaną, być miała zaraz po pogrzebie t.j. dnia 2. marca. Gorczaków obawiał się zaburzeń, jakoż stan umysłów był tak rozgorączkowany, pogarda i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 36
" twe, zwłaszcza, iż dało się spostrzedz działanie prowokatorów, którzy ludowi rozdawali i podrzucali broń. Charakterystycznym pozostanie ten fakt, iż pomiędzy prowokatorami nie było ludzi w Warszawie znanych. Niewiadomem było, zkąd się oni zjawili; kilku przez straż bezpieczeńswa..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 37
" Było to dla każdego, znającego rząd moskiewski, zupełnie pewnem, iż kraj nie pozyska żadnych narodowych reform oraz instytucyj, jeżeli ruch narodowy zostanie zatrzymanym. Uspokojenie umysłów byłoby zachowało w swej mocy ów znienawidzony system rządzenia, którego głównym..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 38
" Siłą Wielopolskiego w tej sytuacji było trwanie ruchu narodowego, dopóty bowiem rząd moskiewski uczuwał potrzebę jego współdziałania, dopóki zostawał w obawie niepokojów. Delegacja miejska, Zamojski i wszyscy, którzy wtedy stali na czele, zrozumieli dobrze ten charakter ruchu i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 39
" W okólniku tym mieściło się upoważnienie włościan do aresztowań wichrzycieli, pod mianem których rozumiał Muchanow obywateli wiejskich i wszystkich patrjotów. Wyraźny cel tego okólnika, pokłócenie włościan ze szlachtą i wywołanie wojny społecznej, ażeby jej falą zalać..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 40
" Skutkiem porozumienia się tych panów był memorjał Karnickiego do cara, w którym zaprojektowano zaprowadzenie reform, przypisywanych dzisiaj niesłusznie Wielopolskiemu. Karnicki nie konstytucję z 1815 r., lecz statut organiczny wydany przez Mikołaja po powstaniu 1831 r. i po zniesieniu..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 41
" sowania niektórych przynajmniej reform narodowych do Litwy, Podoła, Wołynia i Ukrainy. Że takie były żądania, nie ulega to żadnej wątpliwości, można je bowiem było słyszeć we wszystkich zgromadzeniach, które się wtedy bardzo często odbywały, odezwa zaś pracowników „twardego..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 42
" są podawane. Wielopolski nie był nawet o radę zapytywany, i nic o nich nie wiedział w chwili, gdy były przez cara przyjęte i nadane. Jeżeli dzisiaj panegiryści jego usiłują, wbrew faktom, dla sympatyczniejszego odmalowania jego postaci, przedstawić go jako tego, który otworzył pole..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 43
" mem było, iż rząd moskiewski zdecydował się na udzielenie Królestwu Polskiemu reform, przemyśliwać zaczęto w Zamku nad wyborem osoby Polaka, któryby owe reformy przeprowadził, manifestacje powstrzymał, a do tej czynności posiadał potrzebne zaufanie i odpowiednie zdolności. Przed..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 44
" i król pruski, który znał osobiście Wielopolskiego, pisał do Petersburga, zalecając carowi margrabiego jako męża godnego zaufania, car nie zawahał się w podpisaniu nominacji. Nadmienić przytem musimy, iż gabinet berliński na pierwszą, wiadomość o zamierzonych w Petersburgu..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 45
" V.   Wielopolski po obięciu swojego urzędowania wystąpił na pierwszy plan rządu. Jakkolwiek był tylko dyrektorem, czyli ministrem komisji wyznań i oświecenia, oraz członkiem Rady administracyjnej, zastąpił przecież potężną swoją postacią osobę namiestnika i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 46
" byłyby nagannemi, gdyby Wielopolski umiał był zrobić różnicę pomiędzy rządem polskim a rządem moskiewskim. Pomyłka polegała na tem, iż margrabia widząc się powołanym na członka rządu moskiewskiego w Polsce, wyobraził sobie, iż rząd ten przez udział jego osoby stał się..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 47
" burgu, ale też unikałby wszystkiego, coby uczucia i przekonania narodu obrażać mogło. Usiłując wytworzyć sobie zaufanie tak cara jak osób, które go otaczały, margrabia przedewszystkiem starać się był powinien szukać dla siebie oparcia w narodzie, jeżeli nie na całym ogóle, to..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 48
" warunkach była możność zabezpieczenia narodowości. Rząd silny moskiewski gniótł zawsze i uciskał Polaków; więc też Polacy starali się zawsze podkopać jego gniotącą, siłę. Gdy wreszcie przez niespodziewanie pomyślny obrót wypadków i ruch rozumnie skierowany, udało się im..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 49
" się wyraził Mathias Rosen, z żądania dalszych ustępstw. Usiłowaniom prywatnie czynionym udało się w samej rzeczy zmiarkować ruch narodowy, jakoż jego objawy z dniem każdym stawały się mniej namiętne. Wielopolski nie spostrzegł jednak uspokojenia, jakie nastąpiło i z całą..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 50
" i postanowieniami, obowiązującemi w każdem państwie. Mowa Wielopolskiego była zapowiedzią, wojny z kościołem w imię państwa, podobnej wojny, jaką dzisiaj prowadzi Bismark w imię tegoż samego hasła. Ponieważ zaś w tym razie państwo, dla którego rządów margrabia obiecał nie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 51
" dy znajdziesz pan dyrektor w archiwach rządowych. Te nieporozumienia i 'niesnaski, to była trzydziestoletnia krwawa walka z przemocą i usiłowaniami potęgi fizycznej, chcącej pozbawić kraj nasz świętej wiary naszej i narodowości, aby go zlać w jedną całość z narodem, obcym nam..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 52
" błogie wydającej dziś owoce w ościennem państwie; z drugiej strony całe duchowieństwo polskie stanie w imię Boże do dawnej wytrwałej, choć niemej i przemocą tłumionej walki w obronie wiary, sumienia, praw i wolności naszego narodu. Zwycięstwo w rękach Boga. Jego miłosierdziu..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 53
" VI.   Wspomnieliśmy, iż przemówienia Wielopolskiego do deputacji duchowieństwa niekatolickiego były wypowiedziane w tonie zupełnie łagodnym, co tem   bardziej dziwiło, iż przemowa jego do duchowieństwa katolickiego była bardzo surową. Przemowa jego dnia 4. kwietnia..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 54
" dów. Żydzi warszawscy w pierwszej manifestacji wzięli udział, nadstawiali piersi na kule moskiewskie razem z chrześcianami, w przemówieniach po synagogach i w odezwach drukowanych głosili, iż jako obywatele Polski chcą podzielać złe i dobre losy narodu, i jakkolwiek są mojżeszowego..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 55
" Fijałkowskiego, jako przewodników narodu. Zachowanie się takie duchowieństwa sprawiło, iż ruch narodowy oparł się o kościoły, obudziło w narodzie uczucia katolickie i nadało wypadkom charakter religijno-narodowy, który tem się szczególniej odznaczył, iż nie miał w sobie nic..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 56
" znę i narodowość mających na celu; cierpienia, doznane po więzieniach, na tułactwie i Syberji; prześladowanie, które się nad nią srożyło zawsze z szczególną zawziętością, zapisało zasługami szlachty polskiej karty nowych porozbiorowych dziejów. Zasługi te nie są wyłącznie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 57
" rażonych. Ponieważ jednak po za kwestjami wewnętrznemi, w których się zgadzał z stronnictwem Zamojskiego, margrabia miał dążenia polityczne już nam znane z słów jego własnych; ponieważ wiedział, iż cel tych dążeń nie znajdzie nigdy poparcia szlachty, która nie przestała być..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 58
" pującemi słowami: „Towarzystwo rolnicze w Królestwie Polskiem, ustanowione w jedynym celu podniesienia rolnictwa, przez położenie, jakie w czasach ostatnich pomimo ustawy swojej przybrało, dzisiejszym okolicznościom nie jest odpowiednie." Powody wskazane były fałszywe, widzieliśmy..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 59
" ziemskiego, w którem mieściły się biura Towarzystwa rolniczego, dla wyrażenia swojej czci temu ostatniemu, i zarazem smutku z powodu jego rozwiązania. Przyniesiono wieńce, orła moskiewskiego na balkonie pokryto białym orłem, i stutysięczny tłum zagrzmiał pieśnią „Jeszcze Polska..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 60
" Zamku, a następnie do tego, iż wydał rozkaz cofnięcia wojska. Gdy już wojsko odeszło, lud ustąpił z placu i rozszedł się do domów. Gorczakow zatelegrafował o tem zajściu do Petersburga, i odebrał od cara telegraficzną odpowiedź, ażeby siłą złamał opór. W skutek carskiego..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 61
" Zamku. Tam jednak margrabia nie chciał wyrzec ani słowa do Gorczakowa. Lekarz zasmucony oddalił się na plac ratować rannych. Wkrótce potem przybył Szlenker do namiestnika i gdy nie mógł skłonić go do wydania rozkazu, ażeby strzelać wojsko przestało, zwrócił się do margrabiego,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 62
" dze prawnej postępu narodowego utrwalił i ubezpieczył, jużby dobrą o sobie i dla dzieci zostawił pamięć." Wzięcie odpowiedzialności na siebie za starcie 8. kwietnia, przedstawiło margrabiego odtąd w krwawej i tragicznej postaci. Obojętność dotychczasowa dla niego zamieniła się w..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 63
" VII.   Nie jest naszym zamiarem opisywanie w porządku chronologicznym wypadków r. 1861 i 62. Te tylko wydarzenia wchodzą w zakres naszej pracy, które miały albo wielki wpływ na usposobienie narodu, albo były następstwem działania Wielopolskiego. Krwawe starcie pod kolumną..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 64
" wiedzące tajemne dziesiątki z postanowieniem zastąpienia tych czynników, które dotąd jawnie ruchem narodowym kierowały. Osoby umiarkowanego usposobienia, które wstręt lub bojaźń okazywały dawniej do tajemnego działania, jakby siłą niewidzialną popchnięte, nietylko wstępowały..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 65
" wiająca słowem miłości do rozsądku, byłaby więcej sprawiła niż patrole policyjne, obozy na ulicach i zdzieranie żałoby. Postępowanie władz wojskowych wykraczało zapewno nieraz po za miarę nakreśloną, przez Wielopolskiego; sam jednak do tego wiele się przyczynił, iż się one..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 66
" nie udała. Kodeks karny nienastręczał mu jeszcze, pomimo swej surowości, dość sposobów do wywołania grozy, tłumaczył więc dowolnie jego paragrafy i wyprowadzał z nich różne zaostrzenia. Kodeks ten nie zna kary śmierci. Wielopolskiego pojęcie o potrzebie większej represji..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 67
" wojsko, zrodziło się przekonanie w narodzie, iż margrabia nie zamierza żadnej rzeczywistej odmiany, że jest prostym naśladowcą Muchanowa, nie zaś mężem stanu, zdolnym ulepszyć położenie Polaków. Gdy to przekonanie udzieliło się członkom byłego Towarzystwa rolniczego, którzy..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 68
" ustawały na chwilę, pomimo rozpasania się wojska i policji. Tam, gdzie wszystko jest zakazane, wszystko stać się może i musi przedmiotem manifestacji. Ubranie się w czamarkę, śpiew w kościele, nabożeństwo żałobne, obchód narodowy, kazanie, swobodna rozmowa, powtórzeaie wiersza..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 69
" zaś mieć wyrok według swojej myśli, powołał do siebie prezesa sądu, i podyktował mu wyrok surowy na studentów. Prezes sądu nie przyjął wyroku i oznajmił ministrowi, iż sądzić będzie według prawa i sumienia. Przegrał więc sprawę Wielopolski i w tej instancji; procesowanie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 70
" wszechwładztwa opinii publicznej i rozbudzenia się w narodzie uczuć prawości, dało się nagiąć do niewypowiadanych widoków Wielopolskiego i wydawaniem wyroków niesprawiedliwych popierało zkądinąd chwalebne projekta ministra w rzeczy reformy prawodawstwa karnego. Takiemi to próbami i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 71
" ciem w czerwca wszystkich szkół aż do miesiąca października. W zarządzie kraju zaszły w tym czasie ważne zmiany. Dnia 30. maja umarł książę Gorczaków, zachorowawszy wkrótce po rzezi 8. kwietnia ze zmartwienia; krew bowiem bezbronnych, wtedy rozlaną, uważał za przyćmienie swojej..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 72
" VIII.   Suchozanet nie miał żadnych zdolności administracyjnych, nominowanie więc jego namiestnikiem było zupełnie niewłaściwem. Nominacja ta oznaczała, iż w Petersburgu niegodzą się na plan Wielopolskiego, aby zarząd Królestwa polskiego sprawowany był przez osoby..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 73
" posłany do Warszawy, ażeby wpływ Wielopolskiego ograniczył i plany jego reorganizacji Królestwa paraliżował. Butny i pyszny margrabia wydał się Petersburgowi zanadto zuchwałym, nie podobało się tam dążenie jego do ogarnięcia całego rządu i z tem dążeniem prowadzono tajemną..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 74
" zaufanie cara, w takim razie należało inaczej działać, niż działał margrabia po swojem wejściu w skład rządu moskiewskiego w Królestwie Polskiem. Gdyby Wielopolski był wielkim mężem stanu, jakim go dzisiaj robią jego zwolennicy, byłby przedewszystkiem starał się o zapewnienie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 75
" Za czasów Suchazoneta manifestacje szły swoim trybem. Ludzie umiarkowani nie mogli przeciwko nim występować z należytą, siłą, dlatego, iż prześladował je rząd, znienawidzony przez cały naród i że takowe występowanie dawało każdemu charakter odstępcy, popierającego panowanie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 76
" miał w sobie coś z pychy i z buty właściwej jego charakterowi, w zdaniach zaś, które z pewnością dogmatyczną wypowiadał, odbijał się absolutyzm jego postępowania, który nie znosił i nie przyjmował dyskusji Pomimo lekceważenia zdań przeciwnych i głosu opinii; Wielopolski miał..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 77
" Środki przedsiębrane przeciwko dziennikom i cenzura, nie tylko nie przyczyniła się do pozyskania opinii publicznej, przeciwnej rządowi i Wielopolskiemu, ale wzmacniała wrogie jej usposobienie w ten sposób, iż nadawała szczególny urok każdemu wolnemu a ściganemu przez nią słowu. W..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 78
" protest panu Andrzejowi, oddaliła się spokojnie z oznajmieniem, iż spełniła swój obowiązek. Wybory więc szczęśliwie dokonane zostały w całym kraju i Rady municypalne, jako też powiatowe zaczęły funkcjonować z niemałym pożytkiem dla ogółu. Rada municypalna warszawska,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 79
" ków, iż nierozsądkiem byłoby pozbawienie Królestwa Polskiego pożytecznych instytucyj dlatego tylko, iż rząd nie chce ich udzielić Litwie i Rusi; że tamte prowincje za złe Królestwu nie wezmą tego, iż korzysta ze sprzyjających okoliczności, aby wzmocnić i zapewnić rozwój..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 80
" terstwa oraz jedności Ziem polskich, obojętnie się zachował, co znowuż wpłynęło na niekorzystną o nim opinię. Gdy ciągle trwające manifestacje zużyły wszystkie praktykowane dotąd środki i represje, w   Petersburgu postanowiono wreszcie spróbować środków..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 81
""

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 82
" IX.   Dniem przed rocznicą śmierci Kościuszki, to jest dnia 14. października ogłoszono stan oblężenia w Warszawie i w Królestwie Polskiem, uprzedzono więc manifestację, jaką na ten dzień przygotowano i wcześnie uzbrojono się przeciwko niej w wojenne środki. W Petersburgu..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 83
" burga, w skutek czego rósł chaos a w nim ruch manifestacyjny nabierał nowej siły. Ponieważ przy tem wszystkiem Moskale w liberalizmie czują się jakby w nie swojej lecz pożyczanej sukni, a łagodność i sprawiedliwość maja, za jednoznaczne z słabością, zdecydowali się więc..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 84
" Otrzymawszy żądane pełnomocnitwo, jenerał Gerstenzweig otoczył wojskiem te kościoły, w których się jeszcze żałobne nabożeństwo za Kościuszkę nie skończyło i rozpoczął ich oblężenie. Jednocześnie rozpuścił kozaków po ulicach Warszawy, którzy nahajkami, pikami i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 85
" kratę modlących do poddania się na łaskę, i niełaskę namiestnika. Odpowiedziano im, iż Polacy zamknięci są w kościele a nie w fortecy, z którego prędzej nie wyjdą dopóki wojsko nie ustąpi, o poddaniu zaś słyszeć nie chcą. „Więc zginiecie z głodu, wojsko bowiem od..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 86
" zadanej sobie w głowę, pielęgnowany w czasie choroby przez katolickie siostry miłosierdzia. Tragiczne to zakończenie oblężenia kościołów wzruszyło do głębi szlachetnego Lamberta. Rozchorował się w skutek odniesionych wrażeń i podawszy się do dymisji wyjechał dnia 24...."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 87
" dzących każdego, kto się im nie podobał, z kobiet zdzierano żałobę. Stan umysłów jednak bynajmniej się nie uspokoił, odwaga zaś do występowania przeciwko rządowi jeszcze się więcej; wzmogła. Święta Bożego Narodzenia przeszły w Warszawie bez nabożeństwa, kościoły bowiem..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 88
" skie koncesje. Przygotowywali oni powstanie na 14 lipca 1862 r., które byłoby niewątpliwie w tym czasie nastąpiło, gdyby młodzież akademicka, zatrwożona nieroztropnością przedsięwzięcia, nie była w końcu maja wywołała wewnętrznego przewrotu, i nie była wprowadziła do Komitetu..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 89
" trzymał od samego cara obietnicę swobód dla Polski, jeżeli wpłynie na powstrzymanie manifestacji. Ks. Feliński zawierzył tym obietnicom. Przybywszy d. 9. lutego do Warszawy otworzył zamknięte kościoły i w pierwszej mowie, jaką z ambony u św. Jana wypowiedział, wyraził zaufanie w..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 90
" dowej zaprzeczały dobremu usposobieniu panującego, o którym mówił ks. Feliński, pozostał i on niestety osamotnionym i nic zdziałać nie mógł. Wiadomo, jak boleśnie poźniej ks. Feliński zawiedzionym został w swoich nadziejach. Gdy bowiem w rok później, w liście do cara..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 91
" najwyższym szczebla władzy w Królestwie pozostawić. W. książę Konstanty zdecydował się jechać do Warszawy i został nominowany namiestnikiem cesarskim, Wielopolski zaś pod jego władzą naczelnikiem rządu cywilnego w Królestwie Polskiem, bezpośrednim zwierzchnikiem wszystkich..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 92
" X.   Opisując stronnictwa, jakie w pamiętnych latach 1861 i 62 działały, nie wspomnieliśmy dotąd ani słowem o partji rewolucyjnej czyli demagogicznej, z tego głównie powodu, iż istnienie jej nie ujawniło się aż dotąd żadnym głośniejszym czynem. W wypadkach r. 1861 nie..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 93
" na uniwersytetach moskiewskich. Zrazu bez stronników, występowali pojedynczo i dlatego nie zdołali wyprowadzić narodowego ruchu z kolei jemu właściwej. Gdy jednak ciągle trwająca represja rządowa, znęcanie się policji i prześladowanie wojska, niecierpliwić w końcu i burzyć bojowe..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 94
" kim d. 27. czerwca 1862. Lüders miał wkrótce opuścić Warszawę. Zapowiadano, iż na jego miejsce przyjedzie brat cara, w. książe Konstanty i przywiezie z sobą konstytucję i szeroką autonomię. Ponieważ zaś, jak to wspomnieliśmy, demagodzy lękali się, ażeby swobody z rąk rządu..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 95
" dnał sobie od razu serca wszystkich Polaków i uczynił niemożebnem dalsze działanie demagogów. Wielkiemu księciu jednak inaczej doradzono, Wielopolski zaś, który nie znał sposobów zjednywania narodu, nie wpadł na pomysł tak łatwego sposobu pokonania przeciwnika. Jaroszyński..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 96
" posiedzeń uchwalę, potępiającą, takowe i zabraniający ich na przyszłość. Kółko jednak demagogiczne uchwale tej posłusznem nie było, działało bowiem na swoją, rękę, i przygotowało dwa zamachy na życie Wielopolskiego. Pierwszy wykonał Ryll, litograf 18-letni, strzeliwszy do..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 97
" powołano mężów zdolnych i używających dobrej opinii. Na gubernatów nominowano osoby cywilne; Rady miejskie i powiatowe, których czynność była zatrzymana, zaczęły regularnie funkcjonować. Reforma wychowania, tak ważna i pożądana, przychodziła też do skutku, a Szkota główna,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 98
" organizacji narodowej i uwięziwszy 66 jej członków osadziła ich w cytadeli. Wraz z ich osobami wpadła w ręce policji ustawa organizacyjna. Wielopolski kazał ją ogłosić w dziennikach, ażeby istnieniem tajemnego związku usprawiedliwić surowe rządu postępowanie. Rząd ten jednak z..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 99
" przynosili na ofiarę jego nieograniczonej pysze. Dlatego to szczupłą miał liczbę zwolenników a przyjaciołmi jego byli tylko ci, którym mógł jak służącym swoim rozkazywać. Na początku września stronnictwo legalne, które jak to powiedzieliśmy, stanowiło tajemnie sformowaną..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 100
" czyła mu cel swego przybycia i zapewniła, że jeżeli margabia oświadczy im, iż żądania, które ------------------------------------- gromadził i oddał je na pożytek publiczny, — po śmierci testatora przyjechał do Sulgostowa objąć zapisane mu dobra, kapitały i bibliotekę...."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 101
" mu przyniesiono, a któreśmy wyżej określili, uznaje jako słuszne i dobre i jeżeli obiecuje nie być im przeciwnym, lecz działać w ich myśli choćby w dalszej przyszłości, w takim razie całe stronnictwo umiarkowane odda się mu w bezwarunkowe posłuszeństwo i zapewniwszy swoich..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 102
" pewniła go słowem uczciwych ludzi, iż to co im oznajmi pozostanie w wiecznej pomiędzy nimi a nim tajemnicy. Margrabia atoli wysłuchawszy w milczeniu deputacji, sucho i węzłowato dał jej następującą, odpowiedź: „Waszego ani niczyjego poparcia nie żądam i nie potrzebuję. Dla..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 103
" XI.   Niepolityczna i nierozsądna odpowiedź Wielopolskiego, którąśmy dopiero co zacytowali, stała się przedmiotem długich dyskusji na zgromadzeniu szlachty, zebranem przez Dyrekcję stronnictwa. Zgromadzenie to liczyło przeszło trzysta osób, powaga więc jego nie ulegała..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 104
" margrabia proponował panu Andrzejowi podanie sobie ręki do wspólnej dla dobra kraju pracy, lecz Zamojski propozycji nie przyjął i zgodę odrzucił. Rzecz miała się wprost przeciwnie. Kilku obywateli widząc, jak nieszczęśliwe skutki dla sprawy narodu sprowadzała wzajemna niechęć..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 105
" nie można było użyć go za pośrednika, postanowiono więc prosić Andrzeja Zamojskiego, ażeby żądania narodu zakomunikował namiestnikowi, który odezwą, swoją, upoważnił niejako kraj do przedstawiania sobie środków, mogących go wstrzymać na drodze „posuwania się ku..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 106
" kraju, raz jeszcze nie uwzględnione, doprowadziły do przewidywanych nieszczęśliwych następstw. Dziś znowu, my Polacy, w imię społecznego porządku i cywilizacji europejskiej, powodowani odezwą J.c.W.W. ks. Konstantego, „aby nie dozwolić krajowi posuwać się ku przepaści bez..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 107
" Powrócenie nieprawnie zniesionej (w 1832 roku) konstytucji dla Królestwa Polskiego, poręczonej przez traktat wiedeński, jako też ustanowienie rządu polskiego, jako wyniku tej konstytucji, byłoby powrotem na grunt legalny, którego Wielopolski mienił się obrońcą. Żądanie dalsze,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 108
" Andrzej Zamojski wywieziony został po poprzedniej rewizji w jego domu do Petersburga w orszaku żandarmów d.16. września. Tam przedstawiony carowi otrzymał paszport za granicę, jako wyrok wygnania. W dniu wywiezienia Zamojskiego Wielopolski zamieścił w Dzienniku Powszechnym..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 109
" carski. Nadane instytucje nie były żadnem ubezpieczeniem kraju. Doświadczenie nauczyło, iż wszelkie administracyjne reformy dotąd tylko były utrzymywane, dopóki obracały się na niekorzyść narodu. Ile razy tylko rząd moskiewski spostrzegł, iż narodowość polska pożytek z nich..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 110
" winionych bronili adwokaci, czego dotąd w sądach politycznych, tajemnie w cytadeli odbywanych, nigdy nie bywało. Ponieważ jednak sąd, przed którym toczyła się sprawa, nie był sądem cywilnym, lecz wojskowym i sądził nie według prawa karnego, lecz według kodeksu wojskowego,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 111
" XII.   W miesiącach wrześniu i październiku 1862 usposobienie umysłów tak w Warszawie jak w całym kraju wykazywało już bardzo podniesioną temperaturę walki. Duchowieństwo na kilku zjazdach, jakie się odbyły na prowincji, uznało władzę komitetu centralnego narodowego;..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 112
" łał a sięgał on już do sztabów i otoczenia w. ks. Konstantego. Rozszerzyło się mniemanie u nas, iż związek ten wojskowy stał się podnietą do powstania, w chwili zaś wybuchu oficerowie związkowi sprawę zdradzili. Jest to zupełnie mylne twierdzenie, oparte na nieznajomości..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 113
" ności i niepokojących go objawów w wojsku, uczuwał się z dniem każdym coraz więcej bezsilnym. W. książe przestał dowierzać nawet swoim adjutantom i począł wątpić w możność utrzymania carskiej władzy. W zwątpieniu, jakie go ogarnęło, sam tylko prawie Wielopolski..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 114
" śnie wydawał się Wielopolski najodpowiedniejszym, iż sam on kiedyś myśl zemsty nad Austrją, podniósł za pośrednictwem polskiego narodu przez „słowiańską, Rossję" pozyskanego. Też same słowiańskie marzenia wyrobiły wpływ Wielopolskiemu na umysł W. księcia Konstantego i aż..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 115
" szej młodzieży. Po jej zabraniu myślał margrabia krótko załatwić się z podejrzaną lub z oskarżoną o opozycję starszyzną za pośrednictwem uwięzień i sądów. Uprzątnąwszy w ten sposób elementa oporn sądził margrabia, iż wśród powszechnego milczenia spokojnie będzie mógł..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 116
" skończył ją najgorszym z czynów — ogólną, proskrypcją młodzieży. Gdy zwracano ------------------------------ dów, oświadcza się za niewolą kościoła katolickiego pod zaborem moskiewskim w adorowaniu Wielopolskiego. Kto tego ostatniego jest stronnikiem, ten musi pochwalić jego..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 117
" jego uwagę, iż pobór, którego rozporządzenie znosząc obowiązujące dotąd przepisy prawa, ma tak wyjątkowy charakter, że musi wywołać wśród powszechnego rozgorączkowania umysłów powstanie, rzekł z zwykłą sobie nieczułością następujące słowa: „Wrzód wezbrał i..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 118
" radził moskiewskiemu rządowi i w wykonanie wprowadził. Co jeszcze poborowi nadawało podżegające znaczenie, to ta okoliczność, iż przez lat kilka po krymskiej wojnie poborów do wojska wcale nie było, i ludność zaczęła się już oswajać z tą myślą, iż się na zawsze uwolniła..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 119
" glii i Francji po zakupienie broni, która złożona w pewnem a bezpiecznem miejscu, zostawać tam miała aż do jego rozkazu. W grudniu odbywały się dzień po dniu posiedzenia Komitetu centralnego, poświęcone narodom nad obmyśleniem środków zachowania się narodu wobec prowokacyjnego..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 120
" sztowała go, ażeby przeczytać znajdujące się przy nim papiery. Papiery te policja paryzka dała tejże nocy do odkopiowania ambasadorowi moskiewskiemu Budbergowi, oryginały zaś zwróciła nazajutrz uwolnionemu Godlewskiemu. Zygmunt, Sierakowski, który znajdował się w Paryżu,..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 121
" Dnia 15. policja napadła na domy w Warszawie przy asystencji 15.000 żołnierzy, rozstawionych na ulicach, rozpoczynając fatalną brankę, i tam, gdzie nie było spisowego, zabrała nieznajdującego się na liście proskrypcyjnej młodzieńca. Nocna ta napaść i sposób, w jaki była..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 122
" powstania, ono samo bez kierownictwa w różnych miejscach prowincji wybuchnie, i że już jego ruchy zaczynają się objawiać. W nocy więc z 17. na 18. nastąpiła uchwała znosząca rozporządzenie o dyslokacji spisowych a nakazująca powstanie. Powstanie wybuchło z dnia 22. na 23. stycznia..."

Aleksander hr. Wielopolski Margrabia Gonzaga Myszkowski - strona 123
" stawiony jako wielki mąż stanu, który dążył do wybawienia Polski. Jego błędy, winy i zbrodnie zwalono na innych i poczęto kusić naród na drogi, na końcu których mniemane ocalenie w sojuszu z Moskwą okazałoby się zupełnem jego zatraceniem. Przed tem kuszeniem niechaj będzie..."