Organizacja imprez

znę i narodowość mających na celu; cierpienia, doznane po więzieniach, na tułactwie i Syberji; prześladowanie, które się nad nią srożyło zawsze z szczególną zawziętością, zapisało zasługami szlachty polskiej karty nowych porozbiorowych dziejów. Zasługi te nie są wyłącznie jej udziałem, lecz udziałem wszystkich klas społeczeństwa, dopóki jednak szlachta polska nie przestanie być patrjotyczną, dopóty zachowa poważne swoje stanowisko w narodzie i dopóty każdy mąż stanu, który ujmuje ster Polski w swoje ręce, szukać musi dla siebie w niej stronnictwa.
Stronnictwo obywateli wiejskich było dla Wielopolskiego tembardziej potrzebne, iż wyobrażało ono pod owe czasy wielką zorganizowaną siłę, w porządku i w karności słuchającą swoich przewodników. Siłę tę nadało szlachcie Towarzystwo rolnicze, zaszczytnie ją zaś podniosło do najbardziej wpływowego stanowiska, nowe poświęcenie tejże szlachty, które się wyraziło przez uchwałę uwłaszczenia i dobrowolne zrzeczenie się przywilejów.
Przewodnikiem tego stronnictwa był Andrzej Zamojski i komitet Towarzystwa rolniczego, który go otaczał. Andrzej Zamojski nie był bynajmniej rewolucjonistą, lecz zwolennikiem dróg legalnych. Pracą organiczną w warunkach tej legalności dokonywaną dźwigał on siły kraju na polu gospodarstwa, przemysłu, handlu; odrodzenie zaś społeczne, które głównie zamierzał, dałoby się wybornie pogodzić z planami wykonania reform Wielopolskiego, zwłaszcza iż w sprawie uwłaszczenia wziął ten ostatni za fundament prace Towarzystwa rolniczego i przeprowadzał je w myśl zasad, w uchwałach tegoż Towarzystwa wy-