Daszki

Fijałkowskiego, jako przewodników narodu. Zachowanie się takie duchowieństwa sprawiło, iż ruch narodowy oparł się o kościoły, obudziło w narodzie uczucia katolickie i nadało wypadkom charakter religijno-narodowy, który tem się szczególniej odznaczył, iż nie miał w sobie nic fanatycznego i pełen był miłości chrześciańskiej, która jest matką rozumnej tolerancji. Temu to zawdzięczać należy, iż ruch ówczesny przy swojej barwie katolickiej był zarazem ruchem równouprawnienia wyznań, łączącym tak katolików jak protestantów i żydów w naród, wspólnem uczuciem polskiem i dążeniem politycznem spojony.
Margrabia swojem wystąpieniem przeciwko duchowieństwu katolickiemu, wzmocnił, powtarzamy to, siły ruchu, z którym tak energicznie walczył, powiększył liczbę jego zwolenników, sam zaś utracił pomoc tak potężnej i wpływowej korporacji, jaką jest w każdym kraju duchowieństwo katolickie, wszystko zaś dlatego, iż wyobrażenia jego o silnie zcentralizowanym rządzie nie pozwoliły mu się pogodzić z autonomją kościoła.
Utraciwszy pomoc duchowieństwa, zdawało się, iż margrabia szukać będzie oparcia dla siebie na szlachcie polskiej. Szlachta pomimo utraconych przywilejów i zrównania stanów, jest zawsze w kraju naszym klasą społeczną najbardziej wpływową. Tradycje narodowe wiernie się w niej przechowały. Życie polityczne, które za dawnej Rzeczypospolitej w niej tylko było rozwinięte, zrobiło ją wtedy jedynym przedstawicielem narodu. Z upadkiem kraju straciła wprawdzie dawne stanowisko, lecz nie dawne zasługi. Udział jej we wszystkich bojach o niepodległość, w związkach i w spiskach, ojczy-