Balustrady szklane

Było to dla każdego, znającego rząd moskiewski, zupełnie pewnem, iż kraj nie pozyska żadnych narodowych reform oraz instytucyj, jeżeli ruch narodowy zostanie zatrzymanym. Uspokojenie umysłów byłoby zachowało w swej mocy ów znienawidzony system rządzenia, którego głównym reprezentantem był Muchanow. Należało więc starać się o to, ażeby ruch narodowy jako środek presji na rząd utrzymać, z drugiej zaś strony potrzeba było wszystkie siły ku temu wytężyć, ażeby ruch zachować w kolei legalnej i ochronić go od przerodzenia w rewolucję, która nic miała żadnych szans powodzenia.
Zadanie to było trudnem, rozum jednak polityczny nakazywał je podjąć i nie cofać się przed niem, zwłaszcza, iż aa niem spoczywała cała nadzieja Polaków zdobycia sobie warunków zapewniających rozwój narodowości.
Historja roku 1861 i 62 wykazała w dostatecznej mierze uzdolnienie tak narodu jak jego przewodników do przeprowadzenia ruchu narodowego w tym charakterze, który z niego czynił presję na rząd przez moralną walkę, skutecznie zdobywającą na tym rządzie potrzebne ustępstwa. Jeżeli w końcu ruch narodowy wyrzucony został z legalnej kolei i zamienił się na straszną i pełną niebezpieczeństw burzę powstania, winien był temu mąż postawiony pomiędzy narodem a tronem jako wykonawca tych reform, które już naród zdobył, winien był Wielopolski, który zawdzięczał możność swojego działania ruchowi narodowemu, a nie zrozumiał jego charakteru, nie widział w nim jedynego swojego pomocnika w trudnej roli, jaka mu przypadła, regulowania i organizowania wywalczonych reform.