Przekładnie

działały Niemcy, wszędzie dawał się spostrzegać ruch, dążący do postawienia państw na gruncie narodowym, nic więc naturalniejszego, że i w Polsce ruch ten objawić się musiał, zwłaszcza, że życie narodowe było już silnie rozbudzone przez reformy społeczne i Towarzystwo rolnicze, silnie zaś zostało podżegnięte przez prowokującą, mowę cara.
Wszystko to razem wzięte przygotowało działanie polityczne Polaków, które się rozpoczęło manifestacją w czerwcu 1860 na pogrzebie jenerałowej Sowińskiej.
Zjazd monarchów byłego św. przymierza i umowy, jakie miały być zawarte w Warszawie przeciwko Polsce, stały się nową zachętą do agitacji. Przyjęcie, jakiego doznali trzej monarchowie w Warszawie, okazywało już silnie bijący puls narodowy. Manifestacja przed kościołem Karmelitów na Lesznie w rocznicę 29. listopada, wyraziła po raz pierwszy w błagalnej pieśni do Boga o przywrócenie ojczyzny, iż ruch dotąd społeczny zaczął przybierać kształty polityczne.
Stały się one jeszcze wyraźniejsze w lutym podczas walnego zgromadzenia Towarzystwa rolniczego i manifestacji d. 25 i 27. lutego 1861 r. które zakończyły się krwi rozlewem.
Krew była po wszystkie czasy i będzie zawsze nasieniem ruchów narodowych — była niem i w r. 1861.
Tak się przygotował głośny i pamiętny w dziejach naszych ruch 1861 roku, z którego w pierwszym już dniu walki skorzystał margrabia Wielopolski i wysunął się naprzód pomiędzy ludzi działających.