Hotele w górach zakopane

wszędzie przyjmowano gościnnie i wspaniale i wszędzie Polacy garnęli się do niego z zaufaniem, car Aleksander II. dawał podobne upomnienia oraz podobne zapowiedzi prześladowania, jeżeli Polacy nie przestaną, marzyć o naprawieniu krzywd, jakie im rozbiory wyrządziły. Mowa ta, jak i wszystkie jego odzywania się tak w Kamieńcu Podolskim jak w Wilnie, nie pozwoliły łudzić się bynajmniej co do jakiegokolwiek znośnego bytu pod jego panowaniem.
Car przesunął przed oczami Polaków ten straszny obraz ucisku, jaki istniał za jego ojca, skreślony na początku rozdziału i pogroził nim, jeżeli Polacy nie wyprą się tego, iż są narodem. Wrażenie mowy cara było fatalne.
Wyrzuciło ono ruch narodowy z kolei jego społecznej i pchnęło od razu na tory polityczne, obudziło bowiem we wszystkich umysłach gorętszych potrzebę zamanifestowania dążności politycznych, bez których niema narodu.
Naród, który nie dąży do ideału politycznego, naród, który niema idei narodowej, narodem nie jest, chociażby mówił odrębnym językiem i posiadał własne obyczaje. Skoro zaś car zaprzeczył Polakom ich idei narodowej, uznał ją za zdrożną i nazwał marzeniem niedającem się ziścić; skoro nietylko działać, ale nawet i nadziei mieć nie pozwolił na przyszłość, było naturalnym wnioskiem, iż Polacy nie mogą się niczego od niego spodziewać i że muszą sami sobie wywalczyć warunki politycznego istnienia. Powstała więc myśl walki politycznej, do której zachęcała i ogólna sytuacja Europy, zwłaszcza też podniesienie idei narodowej przez Napoleona III. do znaczenia czynnika politycznego we Włoszech.
W imię idei narodowej działały Włochy,