Okna drzwi drewniane

snej osobistości, bywa wprost tylko wylewem najrzewniejszych uczuć, najgłębszych własnych przekonań. Grzeszą tedy jedni, — grzeszy i drugi: — ale co u pierwszych jest jedynie manierą, to z ostatniego wypływa prądem niepowstrzymanej konieczności wewnętrznej. Jeżeli oni w najszczęśliwszym wypadku pozostali dramatykami poetycznemi, jego trudnoby nazwać inaczej, jak dramatycznym poetą.
Muza komiczna toruje drogę piękności zstępującej ku nam z idealnych swych wyżyn; — cóż więc dziwnego, że i ona coś z tego ideału zaczerpnie, i okrasi nim brzydką powszedniość świata rzeczywistego?
W. komedyi: Odludki i poeta, doprowadził Fredro objaw swojego lirycznego usposobienia do szczytu: — to nie Czesław się pyta, ale autor:

Któż nie doznał nadziei? i któż jej nie stracił?
Uśmiechu przelotnego któż łzą nie opłacił?

Mizantropia ukazująca się pod dwiema postaciami: tęsknego smutku i złośliwego szyderstwa, wspólne ma źródło w zimnym materyalizmie, którego chłód owiał dwa serca gorące; — takiż sam żar sercowy roztaja twardą skorupę, gdy go podtrzymuje ogień poezyi:

Nie zabrzmi lutnia wdzięcznie; — próżno w nią uderza,
Kto liczy własne zyski, korzyści przymierza; —

W wyższą, jaśniejszą przestrzeń wieszcz prawy poziera!
Jemu źródło światłości, niebo się otwiera!