Pochwyty drzwiowe

pod względem obserwacji i odtwarzania najsubtelniejszych odcieni tonu należy do rzędu ludzi wyjątkowych.
Jeżeli w naturze zbliżamy się do jakiegoś przedmiotu, martwego czy żywego, wielkiego czy małego, to przedmiot ten odpowiednio zmieniać się będzie w kształcie, kolorze i kolorowym stosunku do swego otoczenia, jak to zresztą tłumaczą prawa optyki. W obrazach rzecz się ma inaczej. Tu kształty i barwy są stałe. Wprawdzie, w miarę jak będziemy się zbliżali lub oddalali, całość obrazu również zmieniać się będzie, lecz wzajemny stosunek jednych części do drugich tak co do kształtów jak i barw pozostanie jeden i ten sam. Co najwyżej zmienić się mogą cokolwiek tony i ich natężenie, nigdy zaś kształty. Tak na przykład pewna plama kolorowa, zielona lub czerwona, może wskutek oddalenia zblednąć, stać się bardziej szarą, a nawet szarą zupełnie. Lecz jeżeli plama ta przedstawiać będzie jakiś przedmiot w tle, przeciągnięty błękitnawym lub szarym tonem powietrznej dali, to chociaż staniemy tuż przy obrazie, nie przybierze ona wcale prawdziwego koloru przedmiotu widzianego z bliska, jak to ma miejsce w naturze. Przeciwnie, u dobrych kolorystów, którzy nie posługują się żadnymi rutynicznymi tonami, możemy w obrazach, przyglądając się im z bliska, dopatrzeć się rzeczy całkiem potwornych. Tak na przykład w Pochodzie Kozaków Maksa Gierymskiego niektóre twarze malowane są ciepłą zieloną farbą, która z właściwego dopiero oddalenia robi wrażenie tonu naturalnie bladej i przybrudzonej cery twarzy.
Obraz ten należał nawet do najbardziej kolorowych: wszystkie bowiem tony świateł i cieniów składały się z barwnych plam, nie zaś z jakiejś stałej i tępej masy