Wkładki do zamków

łazienkowski, z powozami i jeźdźcami migającymi pomiędzy pniami drzew nagich, z publicznością uwijającą się wśród krzaków szarych, temu tło obrazów zopfowych Maksa Gierymskiego przypomni całą przypadkowość i rozmaitość tego widoku.
WÅ‚aÅ›ciwie mówiÄ…c, nie można krajobrazu w tych utworach uważać za tÅ‚o, za coÅ› podrzÄ™dnego, gdyż jest on tu, jak u niego zawsze zresztÄ…, traktowany zupeÅ‚nie na równi z ludźmi, z koÅ„mi i psami. Pomimo caÅ‚ej jednak wiernoÅ›ci we wzorowaniu krajobrazu na charakterze krajów niemieckich — z Å‚atwoÅ›ciÄ… odnaleźć w nich można interesujÄ…ce i malownicze motywy z Å?azienek. Toż samo z jego ostatnim polowaniem par force, które siÄ™ odbywa w sosnowym lesie czysto polskim.
Lecz wdzięk, interes, malowniczość tych obrazów leży w oświetleniu, w tej szacie przejrzystej, jaką pora roku lub dnia, stan pogody lub kierunek promieni słońca na nie wkładają. Jest to jedną z cech malarstwa naturalistycznego, ale jedną z cech, które nieznane były malarzom polskim przed zjawieniem się obrazów Maksa Gierymskiego. Na tę stronę natury nie zwrócono uwagi.
Trudność, jaką przedstawia wydobycie głębi, czyli przestrzeni, z płaszczyzny płótna, spowodowała wynalezienie pewnych wybitnych motywów plastyki, a mianowicie takich oświetleń, przy których przedmioty przedstawiają się najwypuklej. Są to oświetlenia silnie kontrastowane; jest to uwydatnianie planów kolejnym przeciwstawianiem plam jasnych i ciemnych.
Takie sformułowanie pojęcia plastyki prowadzi, rzecz prosta, do rutyny, do maniery, która o tyle tylko może