Szkło kwarcowe

padnie. Słowem, ci ludzie z obrazu są naprawdę w lesie rzeczywistym, nie zaś, jak dotąd bywało, wśród sztucznej dekoracji. A przy tym obraz nie zaczyna się n a ramie, lecz przed nią; rama nie ucina gruntu, na którym rozgrywa się scena, nie odrzyna go od płaszczyzny, na której widz stoi, i wskutek tego nie przeszkadza mu znajdować się w środku obrazu. Stąd to złudzenie prawdy, stąd wrażenie natury pełnej i żywej, pojętej i wyrażonej wszechstronnie, o ile tylko pozwalają na to środki malarskie, nie zaś wrażenie obrazu urządzonego, skomponowanego na pewien efekt lub z pewną uprzednią myślą.
Rozpatrując dany okres rozwoju sztuk plastycznych, w szczególności malarstwa — mówi Stanisław Witkiewicz, którego uwagi i obserwacje weszły w znacznej części do obecnej pracy — spostrzega się nadzwyczajną niewolniczość, skrępowanie i konwencjonalność układu. Figury stoją rzędem, obrócone twarzą do widza, jakby się z nim porozumiewały, lub jak w sztuce egipskiej, są niezależnie od tego, czy stoją, czy też idą lub siedzą, przedstawione w profilu. Wynika to zapewne stąd, że w pierwotnej sztuce, o ile ona nie była ornamentacyjną, chodziło głównie o przedstawienie rzeczy lub czynów, naśladowanie pewnych przedmiotów lub pewnych szezegółów, nie zaś o pokazanie całości obrazu, jaką oko w danej chwili objąć może i obejmuje.
Nieumiejętna obserwacja natury nie pozwala dojść z łatwością do tych rezultatów, jakie daje teoria perspektywy, która uczy, jak zasuwać jedne przedmioty za drugie, Czyli jak, zamiast wyciągać wszystko na jednym planie, w jednej linii, komponować obraz w głąb. To nie-