Nauka jazdy dla niepełnosprawnych

szło mu zawsze i przede wszystkim o uczucie i jego wyraz w obrazie jako w dziele malarza.
«Wiele sprawozdań — pisze do Prospera Dziekońskiego — dotyka, że tak powiem, zewnętrznej tylko powłoki obrazu. Tymczasem pod farbą dobrze położoną, pod werniksem leży czasem trochę uczucia zagrzebanego, w które samemu często się nie wierzy lub o którym wątpiło się chwilami. A jednak ta trocha uczucia przegląda poprzez farbę i być może, iż blasku jej dodaje. Co prawda nie myślałem, aby ta wewnętrzna strona moich obrazów była dla kogokolwiek widoczną, i dlatego zdziwiłem się niepomiernie czytając i słysząc, jak Niemcy główny nacisk kładli na to właśnie, co według mego przekonania powinno było dla nich być nieczytelną literą.
Myśl, że obrazy jego pozostaną niezrozumiałymi, wywoływała na jego usta wyrazy goryczy.
Jeżeli kochasz naturę — pisze w dzienniku — jeżeli badasz serce ludzkie z jego pięknej strony, jeżeli w harmonię tonów duszę wkładasz, to wszystko, co robisz, robisz dla siebie tylko; nikt do twej piersi nie przyłoży ucha, aby zasłyszeć, z jakiej głębi głos pochodzi; dzieło twoje mogłoby zginąć, a nikt by nie uczuł straty. Ci, co kupują obraz, potrzebują tylko modnego ubrania salonu, galerii na taki sam sposób urządzonej, jak inni urządzają; lecz nikt nie potrzebuje obrazów dla obrazów. Posiadaczem twego dzieła nie kto inny będzie, tylko Żyd zbogacony, i tym sposobem nikt, komu oglądanie obrazów pociechę w duszę wnosi, nie zobaczy go nawet.»
Nic dziwnego zatem, że pod świeżym wrażeniem listu od jednego ze swych przyjaciół napisał w dzienniku.
«Pociechą moją największą jest to, że są ludzie, którym obrazy moje pewną przyjemność duchową sprawiają, w których one rozbudzają myśli podobne do tych,