Kserokopiarki łódź

wają nad tymi spomiędzy siebie, którym przypadek, niepowodzenia chwilowe zamąciły na długo jasne dni ciągłego wesela. Są bowiem ludzie, których smutek jest z ich duszą stale złączony, a tego smutku przyczyna leży daleko poza obrębem okoliczności zwykłych. Ich smutek to ich rozkosz; pocieszać ich nie ma potrzeby.»
Okoliczności jako przyczyna: miłość beznadziejna, oddalenie od kraju, za którym tęsknił, żal do społeczeństwa, które go nie rozumiało, śmierć siostry, którą kochał, i wreszcie powolne zanikanie sił wskutek choroby płuc, która wkrótce pasmo jego życia przeciąć miała.
«Chcąc widzieć piękno w naturze — mówi on w swoim dzienniku — trzeba mieć samemu trochę piękna w duszy. Słońce, co oświeca białe chmury, co migoce po listkach topoli, co złoci łąki, co w szmaragd przybiera góry, musi przeświecać przez duszę.»
Jemu tymczasem smutek przeświecał.
«Nie było chyba człowieka — pisze gdzie indziej — któremu by się wszystko według woli ziściło; ja jednak straciłem wiele; ciężko mi przyszło spłacać dług losowi przeciwnemu. Najprzód z serca musiała wywietrzeć miłość, której zapachem krótko i z daleka tylko się upajałem. Obrazy domowego szczęścia — zaledwie pomyślane, niby z lekka naszkicowane węglem; lecz i to zła choroba starła; został się tylko ślad, że było coś — że nic nie ma... Jeżeli wszystko wróci nawet do dawnego, czyli do dobrego [mowa tu o zdrowiu], to moje marzenia nie wrócą. Pojadę do Włoch, zacznę żyć na nowo jakimś życiem — jakim? nie wiem... Lecz nie będzie okna z doniczkami kwiatów, ogródka niedużego z krzakami jaśminów i róż, nie będzie Jej...»
W innym miejscu czuć boleść:
«Wrony kraczą ponuro; na drodze leżą liście żółte,