Wesela Opole

ale do natury, i z niej pierwsi przenieśli do naszej sztuki ową teraźniejszość, która jest jedną z cech ich odrębności artystycznych.
Dopiero od pokazania się ich obrazów najnowsze typy ludzkie, charakter prawdziwy kraju z jego naturą i architekturą, rozmaite formy życia z jego zwyczajami i obyczajami — zaczęły zyskiwać prawo obywatelstwa w naszej sztuce. Wprawdzie z początku ludzie przywykli do widoków kraju, jak go Pol i Kossak przedstawiali, nie mogli w obrazach Maksa Gierymskiego dopatrzeć się charakteru, lecz dziś każdy, kto tylko widzi, ile w nich jest natury, ile życia — tego życia nowoczesnego, które tak samo przedstawia się typowo i charakterystycznie jak każda inna epoka historii — pomału przychodzi do przekonania, że charakter, charakterystyczność, typowość nie zawsze potrzebuje być przesadą, karykaturą, parodią prawdy.
Nie trzeba zapominać, że do niedawna jeszcze literatura nasza kwiliła na temat kominów fabrycznych, dróg równych, chałup schludniejszych, mostów całych, słowem — całego porządku, który idzie w parze z cywilizacją, a jednak ma swój wdzięk, swoją malowniczość, jakkolwiek różną od malowniczości kraju w dzikim stanie. Nie można zatem się dziwić, że obrazy Maksa Gierymskiego nie przypadły do smaku publiczności, która w sztuce nie szukała ani szczerości, ani prawdy, lecz przedłużenia złudzeń i marzeń swoich. Tymczasem prawda, którą one pokazywały, była niekiedy przykrą. Niemcy patrząc na bezład i brudy brzegów Wisły lub przedmieść Warszawy wołali «polnische Wirtschaft, a koledzy i dziennikarze oskarżali artystę o brak patriotyzmu, wy-