Druk wielkoformatowy

zaszczytną nazwę polskiego Ifdanda i na miano piastuna tradycyi Talmy. To zestawienie dwóch wielkości zagranicznych rzuca jaśniejsze światło na aktorskie zdolności Bogusławskiego. Talma bowiem we Francyi i Iffland w Niemczech inaugurują w sztuce aktorskiej okres zbliżenia się do natury: podobieństwo więc do nich, jest charakterystyką zarazem gry samego kierownika polskiej sceny, jak i jej pracowników. Przyczynkiem do tej charakterystyki mogą być również wzmianki i zdania, rozproszone w kilkunastu życiorysach aktorów i aktorek dołączonych do każdego tomu "Dzieł" Bogusławskiego. Nie szukajmy w tych życiorysach krytyki w dzisiejszem znaczeniu. Bogusławski nie był krytykiem i być nim nie mógł, bo należał już w połowie do epoki, która miała się stać na wskroś twórczą; Emilia Galotti prędzej weszła do repertuaru polskiego aniżeli Dramaturgia Lessinga do krytyki polskiej; ale uwagi jego i spostrzeżenia, natury czysto praktycznej, aktorskiej pozwalają wnosić, że szkoła Talmy i panny Mars w tragedyi odzywała się wyraźnemi oddźwiękami w teatrze narodowym, który znów w komedyi najbliższym być musiał tradycyi Moliera. Przekonywającym argumentem mogłaby tu być pozostawiona przez Bogusławskiego w rękopiśmie "Dramaturgia, czyli nauka sztuki scenicznej" którą autor dla szkoły dramatycznej w 1812 r. napisał. Na nieszczęście najbardziej interesująca część "O wymowie czyli deklamacyi scenicznej'' nie była skończoną (kurs składał się z części pierwszej "O widowiskach w ogólności" i z drugiej "O mimice i wymowie"). Jak jednakże Bogusławski troszczył się o naturę, świadczy traktowanie przezeń mimiki, tak