tłómaczonych przez Bogusławskiego z niepospolitą w wyborze trafnością, Emilia Galotti Lessinga; wreszcie staje się w swoim rodzaju wypadkiem wystawienie Powrotu posła Niemcewicza. "Na dzień 15 Stycznia zapowiedzianem było pierwsze przedstawienie; Świeżawski miał grać główną rolę; mówiono wiele o sztuce zawczasu, teatr był pełen, nabity; król zajął lożę swoją. Sztuka niezmiernie się podobała, przyjęto ją z uniesieniem; Świeżawskiemu ktoś worek pełen złota rzucił na scenę, oklaski były nieskończone. Wyśmiany Branicki i partya starych republikanów wściekła była na Niemcewicza. Podmówiono łatwego zawsze do odegrania roli zuchwałej Suchorzewskiego (posła woj. kaliskiego) aby przeciwko autorowi w sejmie wystąpił... Jakoż interpelacya przyszła do skutku, ale przebrzmiała bez echa. Nie zapomniano mimo to posłowi inflanckiemu jego komedyi, bo Szczęsny Potocki w uniwersale 1792 roku pisał "wkrótce histryony na publicznych teatrach rząd dawny i prawa narodu wyśmiewać ważyli się"*.
Niemniejszy rozgłos wywołała oryginalna Bogusławskiego komedya Henryk VI na Iowach. Wstrzymana po dwóch pierwszych przedstawieniach, stawszy się powodem gorących na sejmie sporów, powróciła na scenę dopiero, gdy się autor z czynionych mu zarzutów wytłómaczył; powodzenie jej było naturalnie tem większe. W 1792 r. wprowadza Bogusławski poraz pierw-
*) J. I. Kraszewski. Polska w czasie trzech rozbiorów. T. II, 382.