ładowarki

wować, nabiera natomiast spoistości, rozjaśniona myślą, która nigdzie pracownika nie opuszczała: dźwignąć teatr gdzie będzie można, grać na nim po polsku o ile się da, grając, powiedzieć co trzeba i kiedy trzeba a pamiętać zawsze, że się wyszło z Warszawy i do Warszawy godzi się powrócić.
W oświetleniu tej myśli skupia się i wyraźnych nabiera konturów flzyognomia artystyczna Bogusławskiego, której rysy ruchliwe i jakby rozproszone niełatwe są do utrwalenia; takie też światło nadaje jej dopiero właściwy wyraz i w samej Warszawie, gdzie dla powierzchownego postrzegacza działalność Bogusławskiego może przedstawić pozorną sprzeczność między sądem potomności, głoszącym, że założyciel sceny polskiej "krzywdzące głos ojczysty mniemania umorzył", a jego tranzakcyami z cudzoziemskim żywiołem w teatrze narodowym.
Jakie to były granice, pobudki i fatalne konieczności tej dyplomacyi przestrzeganej z Włochami, Francuzami, Niemcami, ilekroć walka z niemi nie prowadziła do praktycznych rezultatów, odczuje każdy, kto głębiej wniknąć zechce w te słowa Bogusławskiego: "Jeżeli do zagojenia poniesionych ran wszystkie stany miały niezaprzeczone prawo, miała je bezwątpienia i ojczysta scena, która w czasach powszechnego ucisku, na wszelkie wystawiona prześladowania, nie upadała jednak w staraniach około zachowania czystości języka i ducha narodowych uczuć. Była ona przymuszoną, ulegając okolicznościom, przeistaczać się niekiedy w obcego smaku scenę, ale za powrotem ojczyzny wszystko znowu ojczyste przybrała. "