www.netmag.com.pl - Aktorzy i aktorki

Aktorzy i aktorki

Kotarbiński Józef

Aktorzy i aktorki - strona 1
" AKTORZY I AKTORKI. "

Aktorzy i aktorki - strona 2
" Józef Kotarbiński. AKTORZY I AKTORKI. Nakładem Mazowieckiej Spółki Wydawniczej. Waszawa 1924 Płock "

Aktorzy i aktorki - strona 3
" Żonie mojej Lucynie w czterdziestym roku wspólnego życia i pracy tę książkę poświęcam. "

Aktorzy i aktorki - strona 4
" S�?OWO WSTĘPNE. Opisuję w tej książce epokę najświetniejszego rozwoju naszej sztuki aktorskiej. Daję na tych kartach sploty poglądów, wspomnień i obserwacji własnych, piszę o tem tylko, co sam widziałem i przeżyłem. Dopełniam osobiste wrażenia i wspomnienia danemi i..."

Aktorzy i aktorki - strona 5
" ności twórczych i talentów, które działały na umysły i serca pokoleń wczorajszych. Na wstępie wyłuszczam zasady i poglądy, stanowiące podstawę, czyli tak zwane kryterjum moich sądów i orzeczeń o czynach twórczych w dziedzinie życia sceny. W ciągu półwiekowej z górą pracy..."

Aktorzy i aktorki - strona 6
" I. AKTOR — TWÓRCA. Twórczość aktorska w stosunku do twórczości poety-dramaturga posiada cechy odrębne, ale zarazem podobieństwa, znamiona wspólne z ogólnym charakterem działalności fantazji, która do świata rzeczywistego dodaje obrazy fikcji i ułudy. Ta sfera idealna..."

Aktorzy i aktorki - strona 7
" Poeta tworzy syntetycznie. Gromadzi szczegóły chwytane z natury albo wymarzone widziadła w obraz ogólny. Poeta w każdym rodzaju dramatu, począwszy od tragedji, poetycznego misterjum aż do farsy i szkiców okolicznościowych, postępuje od szczegółów do ogółu, do wypowiedzenia..."

Aktorzy i aktorki - strona 8
" bujny indywidualizm polski z prozą spraw potocznych i naturalnemi pragnieniami serca. Reżyser — inscenizator bierze od poety całość myślową i zamienia ją na plastykę, na ruch i ekspresję teatralną. Aktor-artysta dostaje od poety wizerunek jednej postaci dramatu. Chociaż ta postać,..."

Aktorzy i aktorki - strona 9

Plandeki Okryciowe - Ekonomia - Hotele kraków - Malaria - Gegenbauer praca

" jaki fantazji. Zdarza się, że wielki aktor uzupełnia lub szczęśliwie modyfikuje pomysły autora, dodaje do nich całe rysy, składniki charakteru, przetwarza wizerunki papierowe lub akademickie na postacie, drgające życiem wewnętrznym i prawdą. W dramatach popisowo-teatralnych, jak np...."

Aktorzy i aktorki - strona 10
" może pominąć lub zmienić, gdyż inaczej gra jego byłaby z gruntu błędną i fałszywą. Żaden aktor niezrobi Hamleta ostrym brutalem, nie zamieni Otella lub Makbeta na elegijnych marzycieli, a Cześnika w "Zemście" na flegmatyka. Z drugiej strony, wcielając zjawy Wyspiańskiego takie..."

Aktorzy i aktorki - strona 11
" przeważnie artystki, opierające się na pierwiastku liryczno-uczuciowym, na tem co nazwał pięknie Goethe: wiekuistą kobiecością. Typową przedstawicielką gry na wskroś subjektywnej była wielka Eleonora Duse, poetka niedoli kobiety, jako ofiary życia i świata, przenikająca każdą..."

Aktorzy i aktorki - strona 12
" do bytu realnego nowe twory fantazji i ducha, zapłodnione przez wiekuistą tęsknotę, przez pragnienie lepszości, żądzę wzlotu ku wyżynom i światom nieznanym. Dźwignią sztuki aktorskiej, tak samo jak wszystkich sztuk wogóle, jest przedewszystkiem talent — ten dar cudowny, który..."

Aktorzy i aktorki - strona 13
" Niektórzy aktorzy-artyści, mający rzutki dar syntezy, szybko ujmują charakter i kontury roli. Inni do tej wizji dochodzą powoli, stopniowo, gromadząc rysy drogą obserwacji i analizy. Zawsze jednak znamieniem wybitnych talentów jest oryginalność w ujęciu roli i wyrazista jej..."

Aktorzy i aktorki - strona 14
" się i wprawą techniczną. Pożyteczne są wreszcie i małe zdolności, skojarzone ze szczęśliwymi warunkami postawy, głosu i twarzy, poparte doświadczeniem i rutyną. Obok orłów i mistrzów wybranych potrzebni są dla normalnej pracy scenicznej, aktorzy doświadczeni, wytrawni, sumienni..."

Aktorzy i aktorki - strona 15
" II. EPOKA GWIAZD. AKTORZY. W pamięci mojej niezatartemi głoskami zapisała się pierwsza bytność w Teatrze Wielkim dnia 12 listopada 1864 r. na tragedji Małeckiego; "List żelazny". Wrażenie było tak silne, że i teraz mógłbym opisać widowisko, przejmujące mnie wtedy..."

Aktorzy i aktorki - strona 16
" kręgiem tłuste plamy. Zapalano go na pół godziny przed widowiskiem. Zanim podniosła się kurtyna, młodzież, uczniowie a zwłaszcza studenci prowadzili dysputy o sztukach i o grze artystów. Jako częsty bywalec paradyzowy, miłośnik sceny i literatury dramatycznej stałem się znaną..."

Aktorzy i aktorki - strona 17
" scenie warszawskiej. Dosięgła ona swego zenitu. -w latach 1868 — 1876 za rządów prezesa Dyrekcji rządowej Sergjusza Muchanowa, który obok dawnycb znakomitości skupił w teatrze wszystkie pierwszorzędne siły aktorskie w Polsce. Repertuar i literatura stanowiły wtedy podłoże dla..."

Aktorzy i aktorki - strona 18
" żadnej europejskiej scenie był Alojzy Żółkowski, wielki aktor komiczny, który dwa pokolenia bawił i pocieszał, osładzając nudę i martwotę życia w niewoli. Urodzony w Warszawie dnia 4 grudnia 1814 r., zmarły dnia 22 listopada 1889 r. — syn Aloizego Gonzagi, słynnego aktora i..."

Aktorzy i aktorki - strona 19
" emeryturę, grywał do końca życia z wynagrodzeniem 35 rubli od występu. W Żółkowskim natura wysiliła się aby stworzyć nadzwyczajnego artystę. Żył tylko sceną i dla sceny, żył upojeniami sławy i triumfów swej sztuki. Po jego śmierci w nekrologu napisałem, że to był na scenie..."

Aktorzy i aktorki - strona 20
" i dodatków. Natura hojnie go uposażyła. Wzrost więcej niż średni, postać okazała, gesty płynne, szerokie, swododne, a nadewszystko twarz wyrazista ruchliwa, w której odbijało się każde drgnięcie duszy. Wielkie oko pełne życia, pogodnych błysków i właściwego sobie wyrazu...."

Aktorzy i aktorki - strona 21
" go, co intuicyjne pochwycenie z romansu głównych rysów tego tyrana w skórze filistra, tego Tyberjusza-Dandin'a, jak nazwał Wiktor Hugo królobójcę i protektora republiki angielskiej. Widziałem Żółkowskiego w paru rolach poważnych jak np. d'Aigrygny, jenerał Jezuitów w "Tułaczu"..."

Aktorzy i aktorki - strona 22
" go w komedji Fredry (ojca). Było to uosobienie śpiączki ducha, rozkoszowania się w kwietyzmie bezmyślnym, jakaś porywająco śmieszna kwintesencja, czy abstrakcja głupoty rozbrajająco naiwnej, z którą stanowiły kontrast chwile powagi i pewności siebie. W obu rolach Szambelana i..."

Aktorzy i aktorki - strona 23
" świetną kreację. Artysta koncertował w niej z zamiłowaniem, uwydatniając bardzo dosadnie żydowską genealogję "dziedzica Samochwały, Przybyszowic, Grypsowa, �?ówki et caetera". Według tekstu komedji Geldhab był to "przybysz, potem mieszczanin, potem burmistrz w Schowie" a dorobiwszy..."

Aktorzy i aktorki - strona 24
" dziej popularnych redaktorów w Warszawie. Żółkowski, zawsze wrażliwy na opinję prasy i krytyki, oświadczył, że, stosując się do uwag recenzentów, nie będzie grał Geldhaba po żydowsku. Wybrałem się do teatru, aby to sprawdzić. Gdzietam! Złagodził artysta cokolwiek koloryt..."

Aktorzy i aktorki - strona 25
" mem, edukacją i zachwalał książęcemu konkurentowi ten "towar do wzięcia". Żółkowski upajał się śmiechem sali, lubił schodzić ze sceny wśród burzliwych oklasków i nie gardził czasem efektem ryzykownym. Przy końcu pierwszego aktu, gdy Geldhab zapraszał księcia na obiad —..."

Aktorzy i aktorki - strona 26
" dany do tekstu moment bezwładu, gdy pyszałek widział przed sobą ruinę marzeń ambitnych. W tej mimicznej scenie artysta spotęgował satyrę sztuki, dodając do niej ironię i szyderstwo z komedji ludzkich marności. W "Panu Benecie", Żółkowski stworzył znakomitą odmianę szlacheckiego..."

Aktorzy i aktorki - strona 27
" bec prądów bundowsko-sjonistycznych. Ze współczesnych ról o semickim zakroju zaznaczyć warto zabawnego bankiera w komedji Sarneckiego "Zemsta pani Hrabiny" eleganta i pyszałka, lubującego się w szmaragdzie zaręczynowego pierścionka — oraz w "Złotym cielcu" Dobrzańskiego finansisty..."

Aktorzy i aktorki - strona 28
" był doskonale artysta i wzmocnił rysy zaznaczonej przez autora przywary narodowej. Dzięki pewności siebie takich Jenialkiewiczów w życiu społecznem i politycznem popełniamy błędy i ponosimy klęski niepowetowane. Szczególniej trafnie oddał w tej roli artysta połączenie powagi i..."

Aktorzy i aktorki - strona 29
" W komedjach Blizińskiego stworzył artysta pyszny okaz safandulstwa na tle blado naszkicowanej figury Sędziego w "Przezornej mamie", był nadzwyczajnym Heliodorem w "Marcowym Kawalerze* pełnym dziarskiej krzepkości a mięknącym jak wosk w scenach z Pawłową nadobną, do których..."

Aktorzy i aktorki - strona 30
" równaniu z naszym artystą zbladł jak łojówka przy elektrycznej lampie. W dramatach i komedjach francuskich wydobywał przedewszystkiem cechy ogólno-ludzkie, chociaż jego pyszny, podskakujący papa Brigard w komedji Meilhac'a "Frou-frou" miał motylą lekkość i werwę francuską...."

Aktorzy i aktorki - strona 31
" spółki autorów wskrzesił typ eleganta z epoki restauracji, paradnie tańcząc gawota, ze stylową powagą, pańskością i gracją. W tych sztukach tekst autora stawał się niemal pretekstem dla wielkiego artysty, który przetwarzał szkice i marjonetki teatralne w postacie wypukłe i..."

Aktorzy i aktorki - strona 32
" wpadł na scenę z powrotem wołając: "A to co?" — i wywołał naturalnie huragan oklasków. Przy wejściu na scenę witano wtedy ulubieńców oklaskiem. Ody raz, po kilku tygodniach choroby, na schyłku karjery ukazał się artysta w "Panu Benecie, w którym tworzył po flamandzku..."

Aktorzy i aktorki - strona 33
" jestem przekonany, że i dzisiaj zachwyciłby nawet zwolenników modernizmu i "przeżywania" na scenie. Jego sztuka wolna od przeżytków i stęchlizny opartą była zawsze na odczuciu genjalnem wewnętrznych stanów duszy we właściwym dla artysty zakresie. Podczas przedstawienia rozmawiał..."

Aktorzy i aktorki - strona 34
" tnych debiutach zostałem przez prezesa Sergjusza Muchanowa przyjęty do grona artystów dramatu, zapytano mnie, kto w przyszłym tygodniu grać będzie rolę Ferdynanda w "Intrydze i miłości" Szyllera — — Ja — odrzekłem, albowiem Leszczyński jest tak dobry, że mi odstąpił tę..."

Aktorzy i aktorki - strona 35
" Abenserrahu sceny ostatni, *) Który tu nie masz rywala, Tytanie sztuki, przyjmij hołd bratni I pozdrowienie Moskala. Nieporównany w farsie, dramacie, Trajedji, nawet operze, Wszystkim nam drogi mistrzu i bracie, Bracie! Kochajmy się szczerze! Zabrzmiały po tem przemówieniu konwencjonalne..."

Aktorzy i aktorki - strona 36
" lnego dla młodzieży ze sfer teatralnych. Stworzono w tym celu komitet, który miał się zająć wykonaniem tego projektu—wywiązała się obfita korespondencja z władzami, ale w końcu z powodu szczupłości funduszu i przeszkód formalnych, w r. 1885 zebraną kwotę przelano do..."

Aktorzy i aktorki - strona 37
" miętam, że była to chwila jakiejś obojętności, czy też małego zainteresowania się teatrem, może pod wpływem namiętnej gry w winta, której manja opanowała wtedy sfery burżuazyjne, działając niekorzystnie nawet na frekwencję teatralną. Teraz daleko uroczyściej i wspanialej..."

Aktorzy i aktorki - strona 38
" źródła sił duchowych. Widząc Żółkowskiego na tle pracy i życia za kulisami, trudno było zrozumieć, jakim sposobem ten człowiek spokojny, niewybiegający myślą po za sprawy teatru i bieżącej polityki—w chwili tworzenia odrywa się od banalności powszedniej, daje arcydzieła..."

Aktorzy i aktorki - strona 39
" świadectwo, zaznaczając jego wytrwałość, pracę oraz "przychylność młodego artysty dla przełożonego". Otrzymuje Królikowski w Warszawie zrazu 600 rubli rocznej gaży, awansując w ciągu lat stopniowo w tempie wolnem, przyjętem przez Dyrekcję rządową, dosługuje się w 1872 r...."

Aktorzy i aktorki - strona 40
" tyków, Rötschera i Gervinusa, chociaż niepodzielał niektórych mętnych i metafizycznych pomysłów drugiego zwłaszcza monografisty Szekspira, który obok poglądów głębokich i trafnych grzeszył panegiryzmem a nawet przykładaniem dzieł angielskiego poety do formuł heglowskich...."

Aktorzy i aktorki - strona 41
" ki zewnętrzej i dążność do jej urozmaicenia. Wyrobił sobie Królikowski i spotęgował głos z natury niezbyt silny, wygimnastykował go cudownie, przebiegał całą skalę tonów i półtonów, z wielkim bogactwem odcieni i kolorystyki. Wskutek umiejętnej ekonomiki i spotęgowania..."

Aktorzy i aktorki - strona 42
" przez lornetkę jej ciekawe przemiany i drgnienia. Oko wyraziste, mocne, ciskało błyskawice w chwilach grozy tragicznej, w przerażeniu błyskało białkami. Artysta na scenie był mistrzem w wydobyciu i ukazaniu duszy na twarzy — podobnie jak Matejko w malarstwie. Pracą i studjami wyrobił..."

Aktorzy i aktorki - strona 43
" natura zbłąkana lecz szlachetna, zwolennik zasad liberalno-humanitarnych. Przecudownie łączył w tej roli Królikowski głęboki liryzm, polot marzycielski z piekącą goryczą myśliciela, smętkiem elegijnym i siłą tragiczną w scenie, gdy z oburzeniem piętnował hańbę i podłość..."

Aktorzy i aktorki - strona 44
" zbrodni, ucieka się do wykrętów sceptycznego racjonalizmu i ateizmu. Zadziwiało świetne prowadzenie monologów, popartych plastyką pozy. Wydobywając suggestywnie treść wewnętrzną psychiki i refleksji bohatera, artysta ujarzmiał uwagę sali za pomocą akcentów skupionych i pauz..."

Aktorzy i aktorki - strona 45
" sie silny odruch, gdyż obie strony, publiczność i scena lub gazeta porozumiewały się milcząco w poczuciu protestu wobec tyranji. W abstrakcyjny sposób przeprowadził także Królikowski rolę Mefistofelesa we "Fauście" Göthe'go, którą grał w 1879 r. Jako młody, niedoświadczony..."

Aktorzy i aktorki - strona 46
" Śliczne porządki, pięciu dyrektorów, dziesięciu reżyserów — na łbie ogień, a w kubku g.... ! Było to wbrew zwyczajowi, gdyż zwykle w potocznej rozmowie zachowywał powagę i schludność słowa. Ślicznie grał artysta rolę starego Millera w Szyllerowskiej tragedji "Intryga i..."

Aktorzy i aktorki - strona 47
" płynną retorykę utworu na wymowę duszy, bólu i cierpienia mistrza, ściganego przez zawiść i podłość wrogiego otoczenia. Zgodnie z autorem dramatu, Stwosz, jako Polak serdecznie i rzewnie wyrażał tęsknotę do murów Wawelu. Oddał artysta zewnętrzną podobiznę słynnego snycerza,..."

Aktorzy i aktorki - strona 48
" zwłaszcza w ślicznie wykonanych parlando piosenkach, do których kolega Władysław Krogulski napisał bardzo ładną, melodyjną muzykę. Arcydziełem artysty był "Karol Edward" w 4-o aktowym dramacie Jakóba Falkowskiego "Koniec Stuartów". Gdyby Królikowski był aktorem niemieckim,..."

Aktorzy i aktorki - strona 49
" jewody w "Mazepie" Słowackiego, jako magnat, arystokrata w każdem spojrzeniu i stąpnięciu. Zmodyfikował nieco koloryt oryginału; zamiast krewkiego i miotającego się pasjonata ukazał starca, zakamieniałego w mściwości i pysze. Wojewoda nie wybuchały ale "żuł w sobie zemstę". W..."

Aktorzy i aktorki - strona 50
" i spokojem w grze artysty miał rozum i skupioną energję — był jednym z tych zrównoważonych osobników, których Korzeniowski lubił idealizować w kontraście do polskiej niepraktyczności i marzycielstwa. Artysta prowadził tę wytworną rolę w pastelowych półtonach. W czteroaktowej..."

Aktorzy i aktorki - strona 51
" W polskiej komedji kontuszowej odtwarzał Królikowski figury intrygantów i obłudników jak: Rejent w "Zemście", �?atka w "Dożywociu" Fredry (ojca) i Jacek Sołoducha w "Miodzie Kasztelańskim" Kraszewskiego. Pomimo różnic, mieli oni wspólne cechy gatunkowe, chociaż artysta przemieniał..."

Aktorzy i aktorki - strona 52
" szkicował mocno sylwetkę cynika Djogenesa, z twarzą pół-mędrca, pół-satyra, pełnego pogardy wobec lichoty ludzkiej — a potem przedzierżgnął się w ironistę dziennikarza Desgenais'go, lekkiego, pełnego ciętości i brawury moralizatora bez pozy i pedanterji z odcieniem jadowitego..."

Aktorzy i aktorki - strona 53
" ny przestępca w dramacie wierszowanym Manuela "Robotnicy". Największym jednak tryumfem artysty w dramacie współczesnym była tytułowa rola w pięcioaktowej sztuce Oktawjusza Feuilleta "Montjoye" w której aktor-artysta poprawił i uzupełnił braki autora. Widzieliśmy na scenie typ..."

Aktorzy i aktorki - strona 54
" twórczość aktora stała się współrzędną z twórczością dramaturga. Typ literacki nietylko się uwypuklił, poparty doskonałą plastyką, ale ukazał się na scenie dokładniejszy i głębszy w rozwoju charakteru. W pełni rozkwitu tego talentu oprócz wymienionych wyżej składników,..."

Aktorzy i aktorki - strona 55
" scenie jego tragiczny starzec Wojewoda, jego Karol Edward Stuart a wątpię, czyby który z dzisiejszych aktorów potrafił równie żywo i prawdziwie odegrać demokratę Żuka, majora w "Pannie Mężatce", zwłaszcza tryumfalną rolę Raula Montjoye w dramacie Fenilleta, rolę — którą..."

Aktorzy i aktorki - strona 56
" Żegnałem drogiego mistrza na cmentarzu powązkowskim mową pogrzebową, której ukryte intencje zrozumieli słuchacze. Gdy trumna ze szczątkami znakomitego tragika spoczęła w grobie, szeptały do siebie na cmentarzu kobiety z ludu, że zmarły "był dobrym Polakiem". Rzucona przezemnie nad..."

Aktorzy i aktorki - strona 57
" warzystwie Chełchowskiego. Po pięciu latach koczowniczego życia na prowincji zangażowany w r. 1843 do Krakowa przez Meciszewskiego na 7 miesięcy z pensją 400 złotych oprócz benefisu. W r. 1844 zawarł umowę z hr. Skarbkiem, dyrektorem Teatru we Lwowie, ale rozwiązał kontrakt dla..."

Aktorzy i aktorki - strona 58
" i bystre, twarz chuda, ruchliwa, drgająca nerwowo. Głos o skali obszernej z gardłowym przydechem, nieco matowy, ale podatny do modulacji i bardzo giętki. Rychter pochwycił nieco z tradycji Fredrowskiej, ktora wśród zmiennych kolei naszego teatru nie mogła się ustalić, tymbardziej, że..."

Aktorzy i aktorki - strona 59
" artysta zawsze wstrząsał salę frenetycznym oklaskiem. Z pozoru nieprawidłowo akcentował tu parę wyrazów w tonach wysokich, ale to właśnie wywoływało efekt zamierzony. Grając tę rolę na innym bardziej sangwinicznym podkładzie, szedłem jednak zawsze śladami znakomitego artysty,..."

Aktorzy i aktorki - strona 60
" Polski zasklepił się w błogiej ciszy, w wygodach epoki pańszczyźnianej i śpiączki ducha narodowego. W "Ślubach panieńskich" jako Radost był szlachcicem nieco późniejszej daty, łączył serdeczność i mentorstwo z bezgraniczną słabością dla swego siostrzeńca szaławiły. Trzeba..."

Aktorzy i aktorki - strona 61
" niedorównali mu w tych rolach werwą lackiego zacięcia, tętnem rodzimego życia i dosadnością typowego kolorytu. Dobrze i skończenie grał także artysta Pana Beneta, z flamandzkiem wykończeniem, ale nadał mu cechy mieszczańskie w przeciwieństwie do pysznej szlacheckości..."

Aktorzy i aktorki - strona 62
" sły, wyraz twarzy stępiały i skrzywiony, ruchy nerwowe i niespokojne. We wielkiej scenie rozpaczy po kradzieży szkatułki z pieniędzmi, Harpagon, tarzający się po ziemi, oszalały z bólu, budził nawet współczucie. Całą rolę utrzymał znakomicie artysta na krawędzi komiki i..."

Aktorzy i aktorki - strona 63
" ła tonów jaśniejszych i najbardziej podobała się słuchaczom, nie tracąc swej konsekwencji psychicznej. Dwie inne wielkie role moljerowskie: tytułową w "Jerzym Dandinie" (przezwanym później w przekładzie Boya-Żeleńskiego "Grzegorzem Dyndałą") oraz Arnolfa w "Szkole żon" (1882 r.)..."

Aktorzy i aktorki - strona 64
" strogi i napomnienia. Rysunek ten wzorowany był na charakteryzacji Rychtera. W dwuaktowym obrazku "Trefniś" artysta prześlicznie grał rolę Hugona Bambetta, wiejskiego nauczyciela, który zjawił się na dworze włoskiego udzielnego księcia, wzięty przez dworaków za błazna i wplątany w..."

Aktorzy i aktorki - strona 65
" Rychter z gorączką nerwów, z zapamiętałością marzyciela pogrążonego w swych projektach, niedoścignionych, z niezmiernie typową charakterystyką oblicza i postaci. Jedna z tych ról, które raz widziane, na zawsze zostają w pamięci. Chociaż był wirtuozem, panującym nad techniką,..."

Aktorzy i aktorki - strona 66
" kulturalnego życia w epoce niewoli. Umarł po dłuższej chorobie w 1885 r. w Warszawie, prawie zapomniany. Nad mogiłą artysty, którą dzisiaj wskazuje kamień z napisem na cmentarzu Powązkowskim, wygłosiłem mowę pogrzebową wobec małej gromadki rodziny, przyjaciół i wielbicieli..."

Aktorzy i aktorki - strona 67
" sumy potrzebnej dla zaspokojenia wydatków jak jedynie moim talentem, jakkolwiek w małym stopniu go posiadam". I otrzymuje urlop na 14 dni, aby mógł zarobić trochę grosza na prowincji. Kolega Władysław Krogulski w życiorysie Pańczykowskiego drukowanym p. t. "Odludek" w N° 23 Kurjera..."

Aktorzy i aktorki - strona 68
" wobec jaśnie pana, zgięty chwilami pokornie, zapatrzony w jego rozum i splendor. Wobec Papkina jednak i Rejenta w akcie ostatnim, prostował się pełen powagi starego marszałka na pańskim dworze i traktował ich nawet z lekceważeniem, mówiąc przez ramię. Mówił wolno, z lekkim..."

Aktorzy i aktorki - strona 69
" a ty zydzie stój na stronie i mazura graj!" Tańczył z taką powagą i zacięciem, nucił tak rezolutnie i typowo, że cały teatr trząsł się od oklasków. W tym drobnym epizodzie zaćmiewał artysta partnerów, grających role pierwszorzędne. Gdy miał wykonać dużą i ważną rolę..."

Aktorzy i aktorki - strona 70
" felkowego bibosza z przedmieścia z kameryzowanym, pałkowatym nosem, z pijacką czkawką i szynkownianym tupetem. W tej znakomicie granej roli Pańczykowski, typowy w każdym akcencie mowy, w każdym ruchu, posunął się do krańców realizmu, imponując wyrazistością gry i prawdą..."

Aktorzy i aktorki - strona 71
" W krużganku kościoła poreformackiego na ulicy Senatorskiej w Warszawie wmurowano tablicę pamiątkową z napisem, że ufundowali ten pomnik "zwierzchnicy, rodzina i towarzysze pracy". Jest to ciekawy dokument serwilizmu, panującego wtedy wśród biurokracji teatralnej. Przypomina ten napis..."

Aktorzy i aktorki - strona 72
" skich rządowych. Pełnił te obowiązki (zdaje się bezpłatnie) do 1868 r., t. j. do zamknięcia tej szkoły z rozkazu władzy wyższej na początku epoki rusyfikacyjnej. W roku 1862 objął posadę nauczyciela języka włoskiego w Instytucie Muzycznym i pracował na tem polu do końca życia..."

Aktorzy i aktorki - strona 73
" wicielem tego rodzaju komedji półklasycznej, stylizowanej, którą we Francji reprezentował Ponsard ("Honor i pieniądze"), a po części również Emil Augier w swych sztukach wierszowanych ("Gabrjela", "Filiberta", Flecista"). W poezji lirycznej pokrewny był Syrokomli ciepłem swojskiego..."

Aktorzy i aktorki - strona 74
" wiedliwie oceniany, byt reżyserem artystyczno-literackim, gorąco zamiłowanym w sztuce, wolnym od serwilizmu, którym grzeszyli nieraz jego następcy, reżyserowie—urzędnicy. Rozwinął ogromną pracowitość, był w swoim czasie siłą kulturalną, wprowadził na scenę dzieła Szekspira,..."

Aktorzy i aktorki - strona 75
" Jako kierownik repertuaru, ogółem wziąwszy, niemiał linji wytycznej, co zresztą nie zupełnie było jego winą, albowiem dramat warszawski uprawiał wtedy wszystkie rodzaje, począwszy od tragedji rzadko grywanej aż do farsy i wodewilu. Chęciński wprowadził na repertuar celniejsze..."

Aktorzy i aktorki - strona 76
" skiego. Z ról Fredrowskich warto zaznaczyć łagodnego mtzantropa Czesława w "Odludkach" — poprawnym był także jako Rejent w "Zemście" zastępując Królikowskiego z dobrze uchwyconym tonem nabożnisiowstwa i obłudy. W komedji hiszpańskiej "Donna Diana" będącej przeróbką sztuki..."

Aktorzy i aktorki - strona 77
" W kołach młodzieży przed kilkudziesięciu laty cieszył się sympatją Alojzy Stolpe, aktor niezbyt pomysłowy ale rutynowany, miły i elegancki. Urodzony d. 29 listopada 1818 r. uczęszczał za młodu jednocześnie do szkoły śpiewu solowego i do szkoły dramatycznej pod kierunkiem..."

Aktorzy i aktorki - strona 78
" bie ładne formuły jako amant salonowy i rezoner. W rozwoju repertuaru ma swoją wartość taka estetyczna, dobrze wyszkolona formuła, zwłaszcza gdy aktor oddaje tak liczne w nowoczesnym dramacie figury konwencjonalne: młodzieńców zakochanych, sensatów albo letkiewiczów. Ważną jest..."

Aktorzy i aktorki - strona 79
" ubogiego młodzieńca" zwłaszcza w chwilach starczego marazmu przed zgonem. Grał podobno z rozmachem po swojemu Cześnika w "Zemście", ale go w tej roli nie widziałem. Artysta poważny, zamiłowany w swym fachu, pracował spokojnie, chwilami bardzo ciężko borykał się z życiem. W roku..."

Aktorzy i aktorki - strona 80
" smutną może zapuścić kurtynę". Prośba ta odniosła skutek. W roku 1867 pobierał Świeszewski 1100 rubli pensji, do której w roku następnym dodano 3 rs. od występu- Pod względem materjalnym nie opływał w pomyślność, o czem świadczą areszty, nakładane parokrotnie na pensję...."

Aktorzy i aktorki - strona 81
" Sardou pomimo żywości i elegancji wypadł blado w porównaniu z urozmaiconą dowcipną, pełną finezji grą Królikowskiego. Z ról polskich podobał się jego Gucio w "Ślubach Panieńskich" ruchliwy i dziarski, chociaż nadto salonowy-Leon Birbancki w "Dożywociu", oddany z romantycznym..."

Aktorzy i aktorki - strona 82
" w "Kobietach z kamienia" trochę niedociągnięta, lecz oddana ciepło, estetycznie z odcieniem artystycznej fantantazji. Przed pół wiekiem jako krytyk ówczesnej "młodej prasy", wypowiadający walkę szablonom teatralnym, sądziłem artystę zbyt surowo, dlatego, że nawet w rolach amantów,..."

Aktorzy i aktorki - strona 83
" temperamentu ognistego i energji gra jego w tych rolach była jeszcze surową i kanciastą. Szczęśliwie} natomiast wypadła pełna żywiołowego rozpędu wielka rola Bernarda, dzikusa ugłaskanego przez dłonie kochanej kobiety w dramacie Sand'a: "Mauprat". Odegrał ją Wardzyński już dosyć..."

Aktorzy i aktorki - strona 84
" miał szczęścia do sceny warszawskiej także Lucjan Kwieciński, słynny potem na scenie lwowskiej jako jeden z najwytworniejszych, najbardziej subtelnych amantów, nieporównany odtwórca roli Gucia w "Ślubach panieńskich". Urodzony 1848 r. d. 25 Stycznia, po ukończeniu szkoły..."

Aktorzy i aktorki - strona 85
" nerwowej, w r. 1876 w Teatrzyku Towarzystwa Dobroczynności (dawnej salce Teatru Rozmaitości) ama-torowie organizują trzy przedstawienia na dochód chorego artysty. W r. 1883 podleczony wraca na scenę z pensją zredukowaną do 450 rubli rocznie, ale znowu od czasu do czasu trapi go rozstrój..."

Aktorzy i aktorki - strona 86
" tnie młodością, marzył o sztucznem odmłodzeniu twarzy i zatarciu zmarszczek. Zawsze rzeźki duchem, zapalny, niepogodzony z losem, romantyk zabłąkany w epoce realizmu, całe życie walczył z niedostatkiem i niemocą fizyczną, dlatego jego praca była nierówna, miała swe wzloty i..."

Aktorzy i aktorki - strona 87
" snej winy lecz z powodu ważnego przekroczenia jednej z artystek, odczuł ten cios tak boleśnie, że popadł: w obłąkanie i zmarł dnia 1 Września 1868 r. w Szpitalu Św. Jana Bożego. Przedwcześnie porzucił scenę Warszawską Anastazy Trapszo, aktor bardzo lubiany w kołach młodzieży,..."

Aktorzy i aktorki - strona 88
" kształcony odróżniał się korzystnie od wielu innych przedsiębiorców na prowincji, pomiędzy którymi obok ludzi sumiennych i gorliwych, znajdowały się osobniki, graniczące niemal z analfabetyzmem, albo spekulanci i kabotyni bardzo lichej próby. Chociaż go pochłaniały czynności..."

Aktorzy i aktorki - strona 89
" czątku 1868 roku pensji 650 rubli. Szczupły, chudy, O twarzy wyrazistej, ostrym nieco głosie, umiał nadawać wyraźne kontury rolom młodych zdechlaków i starszych śledzienników w komedjach francuskich, jak np. Valcreuse zasuszony poeta zaściankowy w "Safandułach", albo kwaśny i..."

Aktorzy i aktorki - strona 90
" wili mu chlubne świadectwa, że pracował gorliwie z poszanowaniem i miłością sceny. W r. 1846 zaangażowany do dramatu warszawskiego z pensją 360 rubli rocznie, awansując powoli, dosłużył się w r. 1866 pensji 1050 rubli rocznie; po 35 latach w Lipcu 1874 r. otrzymał emerytury 900..."

Aktorzy i aktorki - strona 91
" wizerunkiem człowieka, ale pełną humoru fantazją, bufonadą, jakby zapożyczoną z dawnej komedji dell'arte, Rola Papkina, to wspaniały sznur pereł humoru, fajerwerk konceptów komicznych i popisów naiwnej blagi. Ale kim jest właściwie ów "rycerz północy, rotmistrz sławny i kawaler"..."

Aktorzy i aktorki - strona 92
" aktorów tego nie próbował. Rzecz godna uwagi, że na afiszu premjerowym, noszącym pamiętną w dziejach warszawskiej sceny datę 26 Września 1845 r., cenzor, uważając go za Rosjanina, zmienił Papkina na Papkę _ tak samo opiewa afisz wznowienia "Zemsty" z dn. 6 Grudnia 1888 r., dopiero..."

Aktorzy i aktorki - strona 93
" w "Skąpcu" Moliere'a, pełen godności a nawet impozycji zabawnej i tupetu wobec chlebodawcy sknery. W "Śnie nocy letniej" Szekspira uciesznie oddał Pigwę, recytując dyszkantem rolę Tisby w sztuce, granej na weselu Tezeusza przez gburów ateńskich. Z komiczną powagą grał w "Zbójcach"..."

Aktorzy i aktorki - strona 94
" pokroju, grał jako Grzechotka, zjadliwy dziennikarz w "Krytykach* Chęcińskiego. Oprócz tego grał Chomiński mnóstwo ról większych i mniejszych w farsach francuskich i niemieckich jak "Talizman", "Chcę sobie pohulać", "Robert i Bertrand" i bardzo wiele innych. Zawsze pełen werwy,..."

Aktorzy i aktorki - strona 95
" ku 1845 kształcił się w szkole dramatycznej pod kierunkiem zasłużonego dyrektora, artysty i podagoga J. S. Jasińskiego, ale nieukończywszy studjów, wcześnie rozpoczął tułaczką na prowincję. W teatrze Rozmaitości grywał z powodzeniem role epizodyczne lokajów, pociesznych..."

Aktorzy i aktorki - strona 96
" silium facultatis", doskonałym sprytnym Filipem w "Dożywociu", typowym ekonomem w "Marcowym Kawalerze". Próbował także grać role Papkina i �?atki, ale im nie sprostał, gdyż manjera powściągliwa, ani jego warunki nie nadawały się do ról charakterystycznych szerszego pokroju. Z..."

Aktorzy i aktorki - strona 97
" cznie ręką. Lubiano i szanowano za kulisami rzeźkiego staruszka w okularach, z białą do góry zaczesaną czupryną i małymi bokobrodami. Westchnął czasem za minioną przeszłością, za swem kochanem Wilnem, znosił jednak pogodnie i wesoło swą skromną dolę.. W przeciwieństwie do..."

Aktorzy i aktorki - strona 98
" śliwy, chociaż natura nie obdarzyła debiutanta pomyślnymi warunkami. Po krótkiej wędrówce na prowincji, Krogulski wrócił do Warszawy 1869 i grywał z powodzeniem role charakterystyczne: �?atkę w "Dożywociu" Michonnet`a, w "Adrjannie Lecouvreur", objąwszy czasowo spuściznę po..."

Aktorzy i aktorki - strona 99
" sporo goryczy i rozczarowań. Zawsze cichy, skromny, usuwający się w cień grywał i grywa role mniejsze i najmniejsze — ale za to stał się chodzącą kroniką sceny warszawskiej. Publikacje i artykuły, które wspominam w mojej pracy, są tylko cząstką wykończonej w rękopisie..."

Aktorzy i aktorki - strona 100
" cjentem i rekwizytorem, ponieważ ta czynność dawała poboczne dochody nawet w sposób uczciwy. Zrazu grywał trochę większe role (w "Młodości Muszkieterów"), później pokazywał się od czasu w jakiejś parowyrazowej rólce pokaźnego figuranta, obwieszonego orderami. Nie mógł się..."

Aktorzy i aktorki - strona 101
" III. AKTORKI. Wśród grona znakomitych i świetnych artystek tej epoki, wyjątkowym blaskiem zajaśniała fenomenalna Helena Modrzejewska, uposażona przez naturę klejnotami wielkiego talentu i piękna. Urodzona w 1842 roku w Galicji z domu Opidówna, występowała bardzo młodo..."

Aktorzy i aktorki - strona 102
" od przedstawienia i benefis. Na mocy kontraktu zawartego przed rejentem Jasińskim w dniu 11/23 Listopada 1868 r. Modrzejewska otrzymała na rok następny pensji 2070 rubli płatnej w 8 ratach, oprócz tego 30 rubli od występu, benefis i urlop czteromiesięczny. Nigdy dotąd w Teatrach..."

Aktorzy i aktorki - strona 103
" jest głębszym instynktem rasy polskiej, chociaż tego nie rozumieją doktrynerzy, którzy pragnęliby wygnać wdzięk ze sztuki. Urok i czar kobiety działający magnetycznie, wytęgował wartość kreacji artystycznych, udoskonalonych pod wpływem subtelnej inteligencji i zamiłowania do..."

Aktorzy i aktorki - strona 104
" "Zimne i bezwstydne!" Podniosła wtedy do góry głowę, przeszywając zalotnika spokojnem spojrzeniem pogardy. I tak cała rola płynęła niby poetyczne marzenie, zakończone cichą, bolesną tragedją rezygnacji. Podczas gościnnych występów w Warszawie 1880 r. po przyjeździe z Ameryki..."

Aktorzy i aktorki - strona 105
" ckiej, kreśloną przez młodocianego poetę, który zajął opozycyjne stanowisko wobec idealizmu tragedji Szyllera. Pomimo nierówności i drobnych odchyleń, Słowacki w zasadzie był bliższy prawdzie historycznej, głębiej pojętej, aniżeli poeta niemiecki naginający rzeczywistość do..."

Aktorzy i aktorki - strona 106
" Tak samo podniosła i wypiękniła Modrzejewska w "Hamlecie" szekspirowską Ofelję, którą poeta oddał szkicowo, jako naturę cichą, bierną, przechodząc bez pośredniej gradacji od bólu i smutku zawiedzionej dziewicy do wielkiej sceny obłędu. Nigdy zapewne choroba duszy nie wyłaniała..."

Aktorzy i aktorki - strona 107
" Półklasyczne role Livii Quintilli w jednoaktowym dramacie Rzętkowskiego oraz hetery Lais w jednoaktowej komedji Augier'a "Flecista", tłómaczonej pięknie przez Wacława Szymanowskiego, jednoczyły zarys antyczny, piękno pozy i giestów z prawdą uczucia, drgnieniami bólu i delikatnem..."

Aktorzy i aktorki - strona 108
" medji Korzeniowskiego "Młoda wdowa", nadając głównej bohaterce wytworne zacięcie i tupet salonowej lwicy. Wysoki poziom intelektualny artystki ujawnił się w wielkiej roli Ireny z dramatu Wł. Okońskiego (Al. Świętochowskiego) "Niewinni", którą zagrała w sposób zadziwiający. Autor..."

Aktorzy i aktorki - strona 109
" styczne, ogrzanem przez ciepło uczuć i porywów naturalnych. Miałem sposobność przeprowadzić porównanie ról Modrzejewskiej w komedjach i dramatach francuskich z grą Sary Bernardt podczas występów znakomitej tragiczki francuskiej w Warszawie. Porównanie to rozjaśniło mi niektóre..."

Aktorzy i aktorki - strona 110
" czasem olśniła mnie jako niedościgłe arcydzieło prawdy i finezji, gdy widziałem podczas ostatniej wystawy paryskiej tę sztukę wykonaną przez aktorów, komedji francuskiej: panią Barthet, Worms'a, Lebargy'ego i Truffier'a. Ciekawem było porównanie Sary i Modrzejewskiej w koncertowej..."

Aktorzy i aktorki - strona 111
" swojej z kajdan rutyny i form towarzyskich. Ten głęboki ton twórczy odziedziczyła po nich i spotęgowała Eleonora Duse wielka następczyni, poetka duszy kobiety, jako ofiary życia i świata. Obie artystki miały w najwyższym stopniu dar syntetyczny, ujmowały całość postaci odtwarzanej..."

Aktorzy i aktorki - strona 112
" zmysłową treść tej wielkiej sceny pojedynku żądzy i miłości w formie estetycznej, bez cienia cynicznego efektu. Była Modrzejewska przemiłą baronową w "Walce kobiet" komedji Scribe'a, stylową damą z epoki restauracji, uroczą i swobodną rezonerką w "Powieściach królowej Nawarry"..."

Aktorzy i aktorki - strona 113
" czucia dźwiękowego. Do wyjazdu przyczyniły się także złośliwe i głupie plotki, krążące koło osoby jej męża, któremu zawdzięczała bardzo wiele pod względem kultury towarzyskiej i umysłowej. Pamiętać trzeba, że wielka artystka tułała się w młodości lat parę po scenach..."

Aktorzy i aktorki - strona 114
" twarzy męża artystki. Rola ta była graną doskonale z prawdą typową i dosadnością wyrazu. Ze względu jednak na pasożytniczy charakter figury komedjowej, ta kopja sceniczna w oświetleniu plotek brukowych nabrała charakteru jadowitego pamfletu. Patrzyła na to Modrzejewska obecna na..."

Aktorzy i aktorki - strona 115
" nowej ewolucji teatralnej, w której zamiast wielkich solistów odegrał rolę zespół znakomitych aktorów łącznie z rozwojem nowego repertuaru. Swoją drogą wyjazd ten uwieńczył karjerę artystki sławą wszechświatową i ponętnym zawsze dla polskiego snobizmu rozgłosem na obcej..."

Aktorzy i aktorki - strona 116
" W roku 1882 występów było dwadzieścia kilka z płacą po 500 rubli (przy podwyższonych cenach miejsc w teatrze) oprócz benefisu. Wyzyskiwano pobyt artystki w celach filantropijnych. Modrzejewska chętnie deklamowała na koncertach dobroczynnych, urządzanych przez elitę towarzyską..."

Aktorzy i aktorki - strona 117
" pułkownik Daniel Palicyn, wytargował po 300 rubli, na co się zgodziła artystka ze względu na opłakany stan finansów teatralnych. W tym roku wyznaczono jej 200 rubli kary ponieważ w koncercie na dochód kolonji letnich w dniu 21 kwietnia/3 maja deklamowała śliczny wiersz Krasińskiego:..."

Aktorzy i aktorki - strona 118
" odtwarzającej Elżbietę. Gdy Modrzejewska klękła przed swą rywalką, doznałem takiego wrażenia, jakby klękła — Katedra Kolońska! Jakiś ogrom majestatu ducha przed brutalną przemocą materji! Znać było, że Marja strasznie się pasuje, że gnębi, przymusza swe ciało, całą..."

Aktorzy i aktorki - strona 119
" W dramatach Wiktora Hugo jako "Marja Delorme i aktorka Tisbe w "Angelu Malipieri" łagodziła Modrzejewska z wielkim smakiem jaskrawości romantyczne, nadawała tym figurom czar poezji — niemogła jednak utrzymać dłużej na repertuarze bezkrwistych lirycznych konstrukcyj, które na scenie..."

Aktorzy i aktorki - strona 120
" w ton arystokratyczny, była raczej księżniczką aniżeli ciętą i zamaszystą panną z epoki Odrodzenia, pełną przekory i kaprysu, grała jednak z wielką brawurą i humorem, potęgując niektóre sceny mistrzowską mimiką. Zabarwieniem posępnem odznaczyły się pół-demoniczne role..."

Aktorzy i aktorki - strona 121
" kiego poddanego musiała wtedy Modrzejewska w ciągu dwudziestu czterech godzin opuścić Warszawę i wyjechać pod czujną opieką. Opinja przypisywała to zajście intrydze zakulisowej. Podczas bytności w kraju w r. 1904 występowała poraz ostatni na scenie krakowskiej za mojej dyrekcji...."

Aktorzy i aktorki - strona 122
" ta jednoaktowa tragedja zrobiła nużące wrażenie, oparta na jednym motywie żałobnej histerji. Modrzejewska łączyła w tej roli nastrój wizyjny, senny z piękną heleńską plastyką—niezdołała jednak ocalić monotonji uczuć, które w czytaniu budzą zajęcie, ale na scenie nie..."

Aktorzy i aktorki - strona 123
" ny, literat i dramaturg uznał w Modrzejewskiej "najpierwszą artystkę świata", podnosząc jej ciepło i życie wewnętrzne, zachwycając się uśmiechem, wykrojem ust, miękkością i finezją dykcji oraz prześlicznym głosem, "który obejmował za szyję, całował w twarz i czoło. Sfera..."

Aktorzy i aktorki - strona 124
" czy też w salonie albo na balu. Umiała chodzić ze swobodą, usiąść z dystynkcją i wdziękiem, każdy jej ruch zakreślał linje estetyczne, okrągłe lub faliste. Pracując nad rolą, starała się wydobyć a nawet spotęgować wszystkie jej walory, obmyślała starannie efekty, ale mimo..."

Aktorzy i aktorki - strona 125
" dniczą polskich talentów wogóle, cechę, która w nowszej ewolucji sztuki teatralnej musi być uznaną jako siła żywotna, jako potężna dźwignia oryginalności. W roku 1904 wróciły z zamorza śmiertelne szczątki tej prawdziwie fenomenalnej artystki do Krakowa, aby spocząć na..."

Aktorzy i aktorki - strona 126
" zywała słusznie na wydatki toaletowe w komedjach i sztukach współczesnych, do których sama musiała sprawiać ubiory. W 1867 roku dnia 14 czerwca grano na jej benefis w Teatrze Wielkim melodramat "Młodość Muszkieterów" — artystka wykonała wtedy niewielką ale wdzięczną rolę pani..."

Aktorzy i aktorki - strona 127
" tony parafrazowali ulubiony wtedy idealik dziewczęcia, które na progu kobiecości, nie zdaje sobie sprawy, jakie w niej drgają tajemne pragnienia i moce przyrody. Przeżył się już teraz ten typ kurczątka wypielęgnowanego pod skrzydłem matki — ale wtedy w duchu konwenansu literackiego,..."

Aktorzy i aktorki - strona 128
" niejsze, bardziej dramatyczne, wtedy ekspresja niebyła wystarczającą, jak np. w głównej roli dramatu Lu-bowskiego "Żyd" granej szlachetnie i subtelnie lecz niedociągniętej w wyrazie. Jej Klara w "Ślubach Panieńskich" nie miała dosyć ciętego języczka i zabawnej koguterji, ale..."

Aktorzy i aktorki - strona 129
" pragnień i pożądań a serce drży tajemną rozkoszą. Jako Pawłowa odczuła doskonale naturę chłopki—prawą, wierną, serdeczną trochę despotyczną, jak zwykle bywają nasze Magdy, Baśki i Marysie, gdy przewodzą nad Wojtkami i Antkami. Rola ta była mistrzowskiem skojarzeniem..."

Aktorzy i aktorki - strona 130
" nierzadko z figlarnym dowcipem role panien rezolutnych, mężatek i wdówek zalotnych, wesołych i smętnych, celując także i nucąc piosenki w takich eleganckich wodewilach jak "Fortepjan Berty", "Sto za sto" i wielu innych. Jedną z ulubionych w swoim czasie ról artystki był młody kokiet..."

Aktorzy i aktorki - strona 131
" ryny w "Świętoszku", którą artystka ubrała w zalotny kostjum i biały czepeczek. Bakałowiczowa pojęła Dorynę jako młodą rezolutną służącą, miała ton weredyctwa, miarkowanego wdziękiem i prześlicznie wypełniała nieme sceny grą mimiczną. Reżyserja, nieznając widocznie..."

Aktorzy i aktorki - strona 132
" chodów z krzywdą zięcia. Była to figura pretensjonalna, z uczernionymi włosami, wykrygowana i komiczna, pomimo swej robionej dystynkcji. Postać typowa, niezmiernie wyrazista, pochwycona żywcem z ko-medji światowej, z wielkiego targowiska fałszu i próżności. Inną zupełnie..."

Aktorzy i aktorki - strona 133
" dowierzała własnym siłom. Studjowała te role pod kierunkiem Jana Seweryna Jasińskiego, który, jako emeryt, pełen jeszcze życia i zapału dla sztuki, nie skąpił rad swoich nietylko doświadczonym artystom ale i nowicjuszom, mustrował i mnie także, gdym się przygotowywał w r. 1877 do..."

Aktorzy i aktorki - strona 134
" To prawda jednak, że artyzm Bakałowiczowej szlachetny i skupiony opierał się na sile i prawdzie wewnętrznej, na zespoleniu się duchem z naturą fikcyjnych postaci, że w jej przędziwie zlotem i jedwabnem nie było szychowych nici, że w jej klejnotach, misternie rzezanych, nie było..."

Aktorzy i aktorki - strona 135
" Opornie szły artystce początki pracy scenicznej. Przyjęta w r. 1850 do grona artystów dramatycznych sceny warszawskiej, w tymże roku otrzymała dymisję, ponieważ "nie okazała żadnych postępów". Od dnia 1 stycznia 1851 r. do 1 sierpnia 1855 r. grywała na scenie Teatru Polskiego w..."

Aktorzy i aktorki - strona 136
" dy artystka w karby śpiewność dykcji, nadając głosowi akcenty głębokiego bólu, prawdziwe i przenikające. Palińska znakomicie przeprowadziła różnorodne odcienie roli w tej scenie, począwszy od cichej pokory, do wielkiego jęku zranionego serca, w końcu do cichej rezygnacji...."

Aktorzy i aktorki - strona 137
" Postać ta przypadła doskonale do usposobienia artystki, do jej tonu elegijnego, przyczem inteligencja i opanowanie techniki pozwoliły jej pokonać trudności, wydobyć wewnętrzną walkę uczuć i przełomy zbolałej duszy na rozdrożu. Doskonale także wypadła tytułowa postać w komedji..."

Aktorzy i aktorki - strona 138
" powy okaz obłudnej intrygantki w sferze salonowej. W "Mentorze" Fredry przekwitła dziewica Rozamunda Zamurło była trafnie szkicowaną karykaturą energicznej cioci z kresów, z akcentem śpiewnym— swatki, o przejętej ważnością funkcji klejenia małżeństw w rodzinie. W tych rolach..."

Aktorzy i aktorki - strona 139
" sceny krakowskiej, autora paru grywanych na scenach polskich monodramów, siostra wybitnego artysty Bolesława i Bronisławy Wolskiej zasłużonej aktorki na scenie krakowskiej. Urodzona 1838 roku rozpoczęła zawód sceniczny w towarzystwie Juljusza Pfeifra w r. 1854—od 1 października 1856..."

Aktorzy i aktorki - strona 140
" 1300 rubli oraz poprzednie wynagrodzenie od występu. Na scenie artystka wywierała sympatyczny urok. Wiem z tradycji, że od pierwszego występu w komedji Bayard'a "Lektorka", grając obok znakomitego Rychtera, zdobyła sobie poklask widzów przedewszystkiem dzięki bardzo pociągającym..."

Aktorzy i aktorki - strona 141
" nych dziejów czeskich, przełożonej przez Władysława Ludwika Anczyca z mocą spiżową pięknego wiersza. Aktorka, przeznaczona głównie do tragedji, na scenie Warszawskiej mało znajdowała pola do rozwinięcia na tem polu talentu. W dramacie Mosenthala "Deborah" wystawionym w r. 1873 na..."

Aktorzy i aktorki - strona 142
" sali. Niektóre, co prawda, role jak np. bohaterka w sztuce Dumas'a (ojca) "Pani de Chamblay" należały do komunałów teatralnych z góry skazanych na żywot bezbarwny. Miłe wrażenie sprawiała artystka w pierwszym okresie swej twórczości, grając wiele ról konwersacyjnych mężatek i..."

Aktorzy i aktorki - strona 143
" z tej postaci mądrej egoistki na tronie rysy despotyzmu, pychy i zawiedzionej ambicji. Do dawnego akademizmu dołączyła więcej niż kiedykolwiek wymowy i tętna żywych uczuć, trafnie uwydatniając wyraz zaciętości skupionej i okrucieństwa, gdy Elżbieta kładła swój podpis na wyroku..."

Aktorzy i aktorki - strona 144
" bo kichnę!"—Arria ostrożniej manipulowała rękawami, nie wypadając z tragicznego tonu. Dodam nawiasem, że, jeśli sztuka zyskała powodzenie, aktorzy w następnych przedstawieniach miewają zwykle dobry humor i nawet przy wielkim dramacie po cichu czasem szepczą wesołe słówka...."

Aktorzy i aktorki - strona 145
" rs. 1150 rocznie; w tymże roku poślubiła znanego w Warszawie lekarza. Pod względem ilościowym Niewiarowska była jedną z najbardziej produkcyjnych artystek, odznaczała się poważnem traktowaniem obowiązków scenicznych. W roku 1880 pensja jej wynosiła 1300 rubli rocznie z dodatkiem 3..."

Aktorzy i aktorki - strona 146
" w stylu romantycznym, dosadnie, rolę kobiety złej i podstępnej, wybuchającej groźbami zemsty, gdy odkryto jej zbrodnicze machinacje. Rola ta miała ton odpowiedni i urok złowrogiej piękności. Po tym triumfie w melodramacie, �?apińska późniejsza Niewiarowska, uprawiała przeważnie..."

Aktorzy i aktorki - strona 147
" traktowała na scenie powagę z naciskiem i aplombem, nieco przesadnym. W sztukach oryginalnych była dystyngowaną i rozumną pułkownikową w "Pannie mężatce" Korzeniowskiego i bardzo ładnie grała w "Ślubach Panieńskich" Dobrojską, mamę łagodną z pełną pobłażliwej miłości dla..."

Aktorzy i aktorki - strona 148
" którego oprócz swej szczęśliwej roli Dobrojskiej w "Ślubach Panieńskich" odtworzyła z siłą i godnością dumną matronę w dramacie jednoaktowym Korzeniowskiego "Pani Kasztelanowa". Pomimo późnego wieku, pracując wytrwale, doczekała się 55-cio letniego jubileuszu. Na pożegnalnym..."

Aktorzy i aktorki - strona 149
" dykcji. Odtwarzała z początku Nowakowska większe role jak np. Amelji w "Zbójcach", Królowej w "Hamlecie", Księżniczki Zofji w "Żydach" Korzeniowskiego — w tej ostatniej była najlepsza z właściwym tonem dumy i godności dziewiczej. Później jednak dawano jej role podrzędne. W..."

Aktorzy i aktorki - strona 150
" tem min przesadnych, krygowania się i odpowiednich grymasów. Grywała także poprawnie role starszych kobiet z ludu i poczciwych kumoszek. Jedyną, wyjątkową w swoim rodzaju nawskroś komiczną, rodzimą aktorką była Józefa Mazurowska, jakby stworzona na to, aby w żywe kształty wcielać..."

Aktorzy i aktorki - strona 151
" mała emerytury 600 rubli, oprócz tego feu rs. 7 kop. 50 z gwarancją 7 występów miesięcznie. Z powodu ukończenia 45 lat pracy scenicznej w r. 1890 w niedzielę dn. 18 lutego odbył się w Teatrze poranek benefisowy Mazurowskiej, na którym sędziwa aktorka odegrała brawurową scenę pani..."

Aktorzy i aktorki - strona 152
" małomieszczańskich i ludowych, natur prostych niekulturalnych, ale nawskroś rodzimych. W głównej roli komedji Blizińskiego "Przezorna mama" blady ton sztuki zabarwiła pomysłowo artytka swoistym kolorytem groteski. W roli Orgonowej z "Dam i huzarów", guwernantki z "Marcowego kawalera"..."

Aktorzy i aktorki - strona 153
" rykatury, czasami tylko mimowiednie satyra wyłaniała się z jej oryginalnego rozmachu. Była to w każdym razie indywidualność odrębna, realistka w swoim rodzaju żywiołowa, do nikogo niepodobna. W ciągu długoletniej pracy dała słuchaczom niejedną chwilę uciechy i wesołości....."

Aktorzy i aktorki - strona 154
" nak ciepłem i serdecznością jako przemiła pani Jowialska, białowłosa Małgosia, ze swym cichym tłumionym śmieszkiem, z minką pocieszną, gdy dłubiąc robotę na drutach, słuchała dykteryjek ukochanego Józieczka. Odczuta Micińska doskonale tę postać zeszłowieczną, kochanej..."

Aktorzy i aktorki - strona 155
" pienie biedaczki, prześladowanej przez urzędników bez serca. Wkrótce potem złamana wiekiem usunęła się ze sceny. W swej skromnej doli miała Micińska chwile zasłużonego powodzenia, była zabytkiem starej tradycji, jasnym promykiem wspomnień patrjarchalnych. Zmarła w r. 1923 w..."

Aktorzy i aktorki - strona 156
" Wdzięczne emploi ról naiwnych uprawiała przez lat parę Wanda Urbanowiczówna urodzona 20 Października 1846 r. we wsi �?azy powiecie łowickim — w r. 1866 w Styczniu — wedle aktu stanu służby umieszczona jako artystka dramatu z gażą 300 rub. " którą w roku 1870 podwyższono do..."

Aktorzy i aktorki - strona 157
" tralne, córka głośnego tancerza, występowała jako mała dziewczynka w r. 1865 w melodramacie Sue'go "Tułacz", rozpoczęła karjerę teatralną we Lwowie pozyskana dla sceny warszawskiej w 1870 roku. Ponieważ nie mogłem odszukać aktów osobistych artystki w Archiwum Teatrów Miejskich,..."

Aktorzy i aktorki - strona 158
" podniosła świetnie Popielówna wdziękiem, poezją i artyzmem w swoim rodzaju niedoścignionym. Arcydziełem była urocza postać Genowefy w wytwornej komedyjce Edwarda Paillerona "Iskierka" (L'etincelle) panienka wiejska ze szlacheckiej rodziny, żywa, bujna, rozchichotana, pod pozorami..."

Aktorzy i aktorki - strona 159
" szlachcianka, jeżdżąca konno, w amazonce ze spicrutą w raku, amatorka psów i koni, przywykła do rozkazywania, rozkapryszona na wesoło, bujna i samowolna. Kobieta prawie dzisiejsza, chociaż nie wybiegająca myślą i zamiarami po za sferę spraw domowych i konkurów małżeńskich...."

Aktorzy i aktorki - strona 160
" rębny, co więcej pogłębiła psychikę, dodając do niej trochę polskiego tchnienia kwiatów wiosennych. Jej Genowefa w "Poczciwych wieśniakach" kochała pogodnie, wesoło z naiwną ufnością w prawość uczucia, miała zniewalające akcenty wiary, że miłość jej nie może zostać..."

Aktorzy i aktorki - strona 161
" dla wojaka bohatera w mimicznej scenie, w nagłym błyskawicznym ruchu rzucania kwiatów pod nogi ukochanego pułkownika, sprawiając wrażenie efektowne i prawdziwe. Artystka poprzedziła tę decydującą scenę grą doskonale obmyślaną. Od salonowych ról Popielówny odbijała koncertowo..."

Aktorzy i aktorki - strona 162
" patryjarchalną godność dawnej kobiety polskiej, jako ofiary rodzinnego despotyzmu. Nadała tej roli wyraz cichej, religijnej rezygnacji zakonnicy, w tonie spokojnym, w gestach, łączących powagę z kornem poddaniem się losowi. Całość odznaczała się łagodnymi zarysami, skupieniem i..."

Aktorzy i aktorki - strona 163
" znakomitych lub zasłużonych jak: Wincenty Rapacki,. Bolesław Leszczyński, Jan Tatarkiewicz, Adolf Ostrowski, Edward Wolski, Marjan Prażmowski i Józef Grzywiński oraz artystki: Marcela Borkowska i Zuzanna Ostrowska. Ponieważ ich rozkwit i dojrzałość przypada na epokę następną, w..."

Aktorzy i aktorki - strona 164
" IV. UWAGI OGÓLNE. W epoce, na którą patrzyłem młodzieńczemi oczyma, panował prawie niepodzielnie na scenie aktorwirtuoz. Koło niego krążył jak koło słońca cały systemat teatralny. Święciła swe tryumfy gra solowa, wymagania całości schodziły na plan drugi..."

Aktorzy i aktorki - strona 165
" trzebną i pożyteczną w rolach konwencjonalnych, pomaga do przyzwoitego oddania marjonetek, które się roją w dramacie i komedji mieszczańskiej, z drugiej połowy zeszłego wieku. Żaden teatr nie może opierać swego repertuaru na samych arcydziełach, ani na grze aktorów znakomitych. Dla..."

Aktorzy i aktorki - strona 166
" Przeglądając afisze z tego czasu, można łatwo zauważyć, że w dramatach i sztukach, wymagających większej obsady, gromadziły się od szarego końca rozpaczliwe miernoty albo nawet rzemieślnicy teatralni bez kultury, którzy nie powinni byli stąpić nogą na pierwszorzędnej scenie. W..."

Aktorzy i aktorki - strona 167
" na radzie ministrów miał do powiedzenia frazes następujący, gdy chodziło o decyzję księcia odnośnie do zawarcia małżeństwa: — Jabym radził związek z księżniczką Parmy, albowiem w razie wojny będziemy mogli liczyć na sąsiedzkie poparcie. Ów minister, wstając z miejsca,..."

Aktorzy i aktorki - strona 168
" tenora był możliwy, gdy zarost i wąsy przylepiane gumą arabską słabo się trzymały na twarzy. Coprawda kronika zakulisowa podaje z tego czasu niektóre także potknięcia się i omyłki wybitnych aktorów, nienadające się do druku. Ponieważ sztuki długo się trzymały na scenie..."

Aktorzy i aktorki - strona 169
" sprowadzać do poziomu prozy, ale uchwyciwszy ton właściwy, należy iść za myślą, zachować przestanki, robić właściwe oddechy, a melodja i rytmika wiersza wtedy spontanicznie same się wyłonią. W komedji zaś, zachowując naturalność tonu, najznakomitsi aktorowie dążyli do..."

Aktorzy i aktorki - strona 170
" zasada operowania tylko głosem i uczuciem, bez gestykulacji z wyjątkiem jakichś nieznacznych drgnień twarzy i figury, nieuniknionych przy żywszem przejęciu się artysty treścią poezji. Ponieważ jednak w sztuce aktorskiej od każdej prawie reguły istnieją wyjątki więc Królikowski..."

Aktorzy i aktorki - strona 171
" na zimno, żądał, aby zmiany fizjognomji wynikały z przejęcia się rolą. — Kazałem wprawdzie za młodu Rychterowi siadać przed lustrem i wykrzywiać twarz — rzekł pewnego razu do mnie — ale wtedy, jakto mówią, uczył Piotr Marcina... Wspomniałem już o malarskiej stronie sztuki..."

Aktorzy i aktorki - strona 172
" skłonni do cyrkowej szarży. Jeżeli chodzi o stopień przejęcia się, o pogrążenie całkowite w roli aż do zapamiętania, to wielcy i znakomici aktorowie tej epoki a nawet niektórzy drugorzędni posiadali w stopniu najwyższym dar twórczej ekstazy i zapału. Gra na zimno, jak to już..."

Aktorzy i aktorki - strona 173
" strony trafiali się między nimi zakulisowi figlarze, słynni ze swych żartów i konceptów. Kolega Krogulski twierdził w swych notatkach, że "artyści dbali o decorum", pragnąc podnieść do niedawna lekceważoną reputację swego zawodu, gdyż "nie wiele temu, gdy ciało aktora złożono..."

Aktorzy i aktorki - strona 174
" powodu, że władze rosyjskie nie mogły obojętnie patrzeć, jak wysłużeni artyści pobierają pensję emerytalną w tych rozmiarach, co wysocy biurokraci. Pomimo czasowego niby zawieszenia emerytury, nie przywrócono, pozwalając korzystać z niej tylko tym, którzy dawniej opłacali..."

Aktorzy i aktorki - strona 175
" życie artystów płynęło po większej części cicho, przykładnie, czasem po filistersku—w domowych ogniskach. W kontraście do luźnych obyczajów w teatrach zagranicznych, zwłaszcza paryskich, aktorki wybitne i firmowe dążyły do małżeństwa, nierzadko w pełnym rozkwicie talentu..."

Aktorzy i aktorki - strona 176
" tylko na pracy i talencie, chociaż w stosunkach z prasą i władzami ambitne jednostki prowadzą politykę i dyplomację zakulisową z wielką dla siebie korzyścią, czasem z krzywdą dla swych towarzyszy lub towarzyszek. W epoce, którą opisuję, opinja nie zajmowała się tak żywo jak..."

Aktorzy i aktorki - strona 177
" V. W�?ADZE TEATRALNE. Najwyższą władzą w teatrze piastowali rosyjscy Prezesowie dyrekcji, którzy według ustawy z początku mieli stanowisko przewodniczących na posiedzeniach i naradach Zarządu. Z biegiem czasu, prawem kaduka, zagarnęli despotycznie w swoje ręce znaczenie..."

Aktorzy i aktorki - strona 178
" nych. Właściwie jednak chodziło tu o zupełnie co innego. Kontrola policji nad publicznością i nadzór cenzury, czujnej na najmniejsze drgnięcia myśli narodowej w kierunku "nieprawomyślnym" (niebłagonadiożnym) wykluczały z góry wszelką możność działania antyrządowego...."

Aktorzy i aktorki - strona 179
" czarni, S-tej Anny 4-ej klasy, z napisem za odwagę (za chrabrośt') — oprócz tego posiadał austrjacki order korony żelaznej 2-go stopnia i krzyż kawalerski Hanowerskiego orderu Leopolda. Służbę wojskową podczas wojny Krymskiej "z Turkami, Francuzami i Anglikami" odbył Muchanow z..."

Aktorzy i aktorki - strona 180
" rzędnych, angażował na świetnych warunkach Modrzejewską, Romanę Popielównę, potem Bolesława Leszczyńskiego, Mieczysława Frenkla, Bolesława �?adnowskiego, Marię Derynżankę oraz parę innych sił wybitnych i użytecznych. W roku 1877 po pierwszych moich debiutach na scenie Teatru..."

Aktorzy i aktorki - strona 181
" artystów i teatru sprawę zawieszonej emerytury; dzięki swym stosunkom w sferach dworskich i ministerjalnych w Petersburgu mógł przywrócić ją w zmienionej formie. Ponieważ jego małżonka zapisała w testa- mencie 3000 rubli, w tym celu, aby je rozdzielić po- między pracowników..."

Aktorzy i aktorki - strona 182
" zżyty z Warszawą i przychylny dla naszego społeczeństwa. Ze związku Prezesa prawosławnego z jedną z tancerek pierwszorzędnych zrodzone potomstwo, adoptowane przez rodzinę matki, stało się duchem polskie i katolickie. Obok prezesa dyrekcji ważną figurą w hierarchji teatralnej był..."

Aktorzy i aktorki - strona 183
" wszystkiemu podołać, że repertuar rozwijał się w żółwiem tempie a rękopisy miesiącami spoczywały na biurku nie przeczytane. Tak zawsze być musi, gdy kierownik sceny zbyt wiele bierze na swe barki obowiązków, gdy zamiast oddać się całą duszą pracy artystycznej, pogrąża się w..."

Aktorzy i aktorki - strona 184
" względami, brak planu w repertuarze, który się układał głównie ze względu na popisy aktorskie. Zarówno krytyka jak i opinja domagały się zmiany i reformy. Zwracano także uwagę na konieczność staranniejszej obsady ról drugorzędnych, lepszego wyćwiczenia tłumów w scenach..."

Aktorzy i aktorki - strona 185
" bierały wagi pierwszorzędnej. Jak się malowniczo wyrażał Prus lubiał czasami pan Władysław "zataczać armatę dla zabicia wróbla", wpadał w powagę katońską, ale miał szlachetne i wysokie pojęcie o powołaniu kulturalnem sceny polskiej. Na nieszczęście w gronie aktorskim nietylko..."

Aktorzy i aktorki - strona 186
" czele dramatu". literata, chociaż w Niemczech i Francji grali tak ważną rolę w zarządzie teatrów tacy mężowie jak Henryk Laube, Lemaite, nie mówiąc o tem, że i u nas za czasów Teatru Narodowego w początku zeszłego stulecia dyrektorem i kierownikiem sceny był profesor i krytyk..."

Aktorzy i aktorki - strona 187
" "słabego zdrowia" i otrzymał zwolnienie od obowiązków d. 6 Grudnia 1876 r. Dyrekcja jednak, niechętnie usposobiona dla oponentów, na przekór im mianowała z po za teatru reżyserem ojca nowo zaangażowanej primadonny dramatycznej Emila Derynga wysłużonego artystę i rozbitka, zniesionej..."

Aktorzy i aktorki - strona 188
" VI. REPERTUAR (od r. 1865 do 1876). Obraz życia scen dramatycznych warszawskich byłby bardzo jednostronny, gdybym nie naszkicował chociaż w krótkich zarysach, rozwoju repertuaru w tej epoce. Na scenie Teatru Wielkiego dramat poetyczny i tragedja były zjawiskiem bardzo..."

Aktorzy i aktorki - strona 189
" nona hr. Kicińskiego. Francuski poeta przefasonował na modłę pseudo-klasyczną tragedję na wskroś romantyczną, usunął z aktu V scenę spowiedzi i komunji królowej męczennicy, aby nie razić uczuć katolickich, a wiersz jedenasto-zgłoskowy nierymowany zamienił na trzynasto-zgłoskowe..."

Aktorzy i aktorki - strona 190
" co jednak w "Muszkieterach" budziło podziw na paradyzie. Odnowa repertuaru oryginalnego odbywała się w tempie bardzo flegmatycznem. Na początku tego roku Jan Chęciński, reżyser wystawił swą 5-o aktową komedję satyryczno-moralizatorską "Porządni ludzie" napisaną pięknym,..."

Aktorzy i aktorki - strona 191
" niej wystawionych w tym rodzaju obrazkach lirycznych, farsetkach i komedyjkach, zasilających obficie repertuar, takich jak: "Lekcja czytania", "Za piękny", "Pomyślne polowanie", "Żony płaczące", "Niedorostek", "Po siedmiu latach", "Pewien jegomość i pewna jejmość", "Krzyżyk złoty",..."

Aktorzy i aktorki - strona 192
" wydała się przeżytkiem, echem przeszłości minionej niepowrotnie. Z innych dzieł oryginalnych wracały na repertuar: miła, pełna poetycznego marzenia sielanka Syrokomli "Chatka w lesie", nazwana przez autora "dziwactwem dramatycznem" — wodewil Anczyca "�?obzowianie" jako przebłysk..."

Aktorzy i aktorki - strona 193
" "Chłopiec okrętowy", "Przebudzenie się lwa", "Lektorka", "Trefniś" oraz sztuki niemieckie: "Wujaszek całego świata" komedję obyczajową Benedix'a, farsę "Ojciec debiutantki" i karsperladę Nestroy'a "Chcę sobie pohulać" przeiasonowaną na polskie stosunki według ulubionego wtedy..."

Aktorzy i aktorki - strona 194
" wany przez Faustyna Świderskiego, nawiasem mówiąc z dużą literacką kulturą, mogącą zawstydzić dzisiejsze świstki humorystyczne — pomieścił dawniej zabawną parodję tragedji Legouve'go "Medea", w której Ristori odtwarzała zrozpaczoną heroinę, mordującą własne dzieci...."

Aktorzy i aktorki - strona 195
" do małżeńskiego portu. Atmosfera sztuki swojska i przykładnie cnotliwa, ale jej postacie i wydarzenia tonęły w powodzi szlachetnych frazesów i ładnie toczonego wiersza. Grano tę komedję ogółem 7 razy. Uwieńczona pierwszą nagrodą na konkursie dramatycznym warszawskim w 1860 roku,..."

Aktorzy i aktorki - strona 196
" Do trwałych nabytków repertuaru należał wystawiony poraz pierwszy na scenie Teatru Wielkiego 5-cio aktowy dramat Oktawjusza Feuillefa "Montjorye" ilustrowany niepotrzebnie muzyką w niektórych wzruszających scenach. Sztuka swój sceniczny sukces zawdzięczała świetnie narysowanej..."

Aktorzy i aktorki - strona 197
" reżyserja poczerpnęła z repertuaru gościnnych występów trupy artystów dramatycznych francuskich w roku 1864, cieszących się niezłą frekwencją. Dla uciechy widzów mniej wybrednych wystawiono trzech aktową farsę francuską "O, gdyby nie ja" — przeraźliwie płaską, sfabrykowaną..."

Aktorzy i aktorki - strona 198
" Na benefisie Gruszczyńskiej, zasłużonej artystki opery, Królikowski zagrał po raz pierwszy fragment tragedji Szyllera "Zbójcy", ten sam, w którym poprzedniego roku popisywał się Dawison. Nasz artysta wywarł potężne wrażenie grą, pełną romantycznego polotu i trafnem ujęciem męki..."

Aktorzy i aktorki - strona 199
" spraw posagowych, pomimo usterek techniki scenicznej i pewnych niezręczności zalecał się błyskami talentu, kilkoma żywszemi scenami, starannie opracowanem djalogiem — miał 10 przedstawień. Obie te literackie prymicje należały do prób niedojrzałych, były krokami chwiejnemi młodych..."

Aktorzy i aktorki - strona 200
" dzo miły, pełen ciepła i szlachetnego liryzmu obrazek z dobrą charakterystyką rezolutnej małżonki i miękkiego profesora, który całe życie ustępował i dał się zakrzyczeć swej despotycznej towarzyszce, dopiero w ostatniej chwili zdobył się na heroiczny wysiłek, chroniąc córkę..."

Aktorzy i aktorki - strona 201
" gdy w Paryżu słynne były stroje i klejnoty pierwszorzędnych artystek podobno dzięki hojności ich... protektorów. Dwuaktowa komedja Alfreda Mussefa "Lizetka" (Louison) w pięknym przekładzie Wacława Szymanowskiego pomimo dobrej gry niedługo na scenie gościła, mając więcej..."

Aktorzy i aktorki - strona 202
" kiem rusyfikacji w Zarządzie administracyjnym teatrów. Począwszy od dn. 22 Marca zaczęto na polskich afiszach umieszczać dwie daty starego i nowego stylu oraz drukować w dwu językach rosyjskim i polskim na razie tylko afisze włoskiej opery, protegowanej przez koła rządowe, chociaż nie..."

Aktorzy i aktorki - strona 203
" Listopadowej. Zapewne, że ta tragedja nie należała do arcydzieł, ale pomimo pewnych nielogiczności i braku prawdy w obrazie stosunków hinduskich, przeniknio-na ideą humanitarną protestu przeciw tyranji społecznej i kościelnej, — posiadała ton szlachetny, sceny silne i piękne,..."

Aktorzy i aktorki - strona 204
" który w oryginale nazywał się Kosińskim zmieniono na Kostera. Nie mógł bowiem figurować na afiszu bandyta, mający takie same nazwisko jak jeden z policmajstrów warszawskich. Cenzura nie pozwoliła na takie uchybienie władzy! Pamiętną i przełomową datą w tym okresie i roku był..."

Aktorzy i aktorki - strona 205
" mu literackiego sztuka ta zalecała się logiczną budową, doskonałem rozwinięciem wątku, djalogiem wytwornym, była zresztą typowym płodem twórczości francuskiej, operującej postaciami ogólnymi, tworzonemi dedukcyjnie. Inny zupełnie charakter posiadała komedja Emila Augier'a..."

Aktorzy i aktorki - strona 206
" mujących sytuacjami żywej ekspresji figur. Grana poraź pierwszy dnia 26 czerwca, komedja miała tylko cztery przedstawienia. Jednoaktowa bluetka, Feliksa Schobera, "Stara Panna", wystawiona dn. 21 marca, grana wogóle trzy razy, zawierała szykanę nieszczęśliwej i zdziwaczałej w celibacie..."

Aktorzy i aktorki - strona 207
" scenie Teatru Wielkiego. Grywano tam także ko-medje poważne i lżejsze, które jednak traciły na efekcie w szerszych ramach scenicznych. Ważnym wypadkiem w tym roku było wprowadzenie po raz pierwszy dramatu Szekspira "Kupiec Wenecki" w tłómaczeniu Augusta Jeskego, podług układu Szlegla...."

Aktorzy i aktorki - strona 208
" W tym roku Modrzejewska powtarzała przeważtiłe role znane z występów gościnnych. Wprowadzono dla niej z dawnej literatury hiszpańskiej komedję Morefa "Donna Diana, którą Kazimierz Kaszewski przełożył wolnym rymowanym wierszem według dobrej przeróbki niemieckiej Wesfa, przykrojonej..."

Aktorzy i aktorki - strona 209
" 0 czem wyżej wspominałem. Wogóle poważniejsze komedje francuskie, słynne na kontyngencie, a nawet za morzami, budziły wtedy w niektórych po akademicku nastrojonych zoilach ostrą reakcję. Uważano je niesłusznie za płody niższego rzędu, chociaż trzymały się długo na scenie dla..."

Aktorzy i aktorki - strona 210
" snując idealną przędzę walk wewnętrznych i cierpień bohaterki, znakomicie granej przez Palińską, jak to już wyżej wspominałem. Kaszewski w przerobionym z francuskiego obrazku "Raj Miltona", oddał z wdziękiem epizod wiośnianej miłości angielskiego wieszcza. Mniej zajmująco..."

Aktorzy i aktorki - strona 211
" szlachetny poeta, aby go przypomnieć w tym utworze widzom dzisiejszym. Wacław Szymanowski w dramacie jednoaktowym "Ostatnie chwile Kopernika", granym poraz pierwszy, dn. 18 sierpnia starał się wskrzesić ów moment historyczny, gdy wielki astronom otrzymał krótko przed zgonem z Norymbergji..."

Aktorzy i aktorki - strona 212
" służonego pisarza znać jeszcze było robotę ciesielską, obok rozmachu rodzimej groteski. Podniosła komedja w głównej roli wyborna gra Wincentego Rapackiego, który występując gościnnie rozpoczął właśnie swą działalność na scenie warszawskiej, uderzył w ton oryginalny, jako..."

Aktorzy i aktorki - strona 213
" Obrazek ludowy Wł. L. Anczyca "Błażek opętany", pomimo błysków karykaturalnego humoru nie zyskał tej wziętości, jaką cieszyły się poprzednie, doskonałe komedyjki ludowe zasłużonego pisarza. Po raz pierwszy wystawiony dn. 14 listopada miał tylko 5 przedstawień, z powodu błachej..."

Aktorzy i aktorki - strona 214
" jewska jednak słusznie była niezadowoloną z prozaicznego tekstu obu ról tytułowych — przerobiłem więc wierszem częścią miarowym, częścią rymowanym całą rolę Julji i Romea dla niej i dla Wardzyńskiego, który był wtedy moim szlafkamratem w kawalerskiem mieszkaniu. Za pracę..."

Aktorzy i aktorki - strona 215
" powaliła dyszącego nienawiścią żyda, autor nie przeprowadził w sposób przekonywujący. Linje kompozycji oraz psychiki, sztucznie wymyślonej, łamały się niekonsekwentnie a wykonanie literackie i technika dramatu nie sprostały intencji zasadniczej. Dramat, grany po raz pierwszy dnia 4..."

Aktorzy i aktorki - strona 216
" cyjny widocznie się przeżył. Jeden z krytyków prosił Boga, aby bohaterce komedji przebaczył jej "nudną cnotę". Druga jednoaktowa komedja Kazimierza Zalewskiego: "Wycieczka za granicę" nieco żywsza od poprzedniej, przeciętna, elegancka i banalna, wystawiona po raz pierwszy d. 14 maja,..."

Aktorzy i aktorki - strona 217
" dział w drugiem cesarstwie formę bytowania Francji postępową i żywotną. W trzech kapitalnych i bardzo wypukłych figurach komedji — uosobił trzy opozycyjne wtedy stronnictwa: legitymistów, orleanistów i rewolucyjnych radykałów. W kontraście do tej trójki oryginałów i..."

Aktorzy i aktorki - strona 218
" w wykonaniu literackiem. Miało to być Studjum spóźnionej miłości starca, którego serce po czterdziestu latach bierze górę nad życiową prozą i doprowadza do obłędu. Autor miał zamiar stworzyć na scenie argumenty przeciw panującym wtedy prądom realno-pozytywnym, ale zaplątał..."

Aktorzy i aktorki - strona 219
" dyjka: "Każdy wiek ma swoje prawa", natomiast "Gapiątko ze St. Flour" było, pomimo dobrej gry, nietylko gapiowate ale bardzo niemądre. W dniu 14 lipca tegoż roku otwarto "tymczasowy" teatr letni w ogrodzie Saskim, wielką budę drewnianą w guście niby budowli szwajcarskich, właściwie..."

Aktorzy i aktorki - strona 220
" niektóre sceny gładko przełożył. Uważający Polonjusza i Ofelję za Polaków, tłomacz patrjota całą rolę podkomorzego ubrał w formę rymowanego wiersza, chociaż poeta przeważnie kazał przemawiać staremu dworakowi prozą, dla tego właśnie, aby odciąć tę poziomą, lichą..."

Aktorzy i aktorki - strona 221
" mie się, że wykreślono w tekście teatralnym te dodatki i dywagacje. Po latach, gdy "Hamleta" grał �?adnowski, a potem ja, zmieniliśmy tekst roli tytułowej podług najlepszego tłomaczenia Józefa Paszkowskiego — ja zaś oprócz tego poprawiłem niektóre ustępy (jak np. słynny..."

Aktorzy i aktorki - strona 222
" efektownej bajce, plastyce realnej głównych figur, dających popis dla wykonawców i dobrej teatralnej technice. Tkliwe słuchaczki roniły łzy rzewne, współczując tragicznym losom biednej kobiety miłej, dobrej a płochej, której motylkowata naiwność była rozbrajającą, nawet w..."

Aktorzy i aktorki - strona 223
" komedja, trzymana w miękkich, pastelowych tonach, nie miała żywej akcji, ani efektu. Pewna część krytyki kwaśno przyjęła zajmującą i pełną prawdy, w rysunku, charakterów pięcioaktową komedję Wiktoryna Sardou: "Serafina" z powodu cierpkiej satyry, z jaką autor chłostał..."

Aktorzy i aktorki - strona 224
" Zwracałem z powodu tej sztuki w "Przeglądzie Tygodniowym" uwagę, że reżyserja układa repertuar głównie dla aktorów, nie pamiętając o zasobach dawniejszej literatury rodzimej, gdy ówczesna twórczość była bardzo nikła i uboga. Wybór drobiazgów repertuarowych niezawsze był..."

Aktorzy i aktorki - strona 225
" krytykom do stawiania autora na piedestale i wróżenia mu dziedzictwa sławy ojcowskiej. W swoim czasie komedja ta prowadzona lekko, obfitująca w zabawne sytuacje, w zgrabnie szkicowane, swojskie postacie i karykatury starych ciotek, zyskała sukces śmiechu. Błąkały sią w niej echa..."

Aktorzy i aktorki - strona 226
" wierszy. Komedja jego, kwaśno przyjęta przez krytykę, grana po raz pierwszy dnia 21 września miała 7 przedstawień. Rok 1872. W rozwoju poetycznego repertuaru pamiętną będzie na zawsze data 1 marca 1872 roku, w którym to dniu po raz pierwszy ukazał się na scenie dramat Słowackiego:..."

Aktorzy i aktorki - strona 227
" Racine'a, autor niemiecki ujął helleńską legendę w kilku obrazach, w formie luźno-romantycznej — od początku miłosnej intrygi bohaterki, córki Minosa, króla Krety—aż do jej tragicznego zgonu. Pomimo silnej retoryki dramat nie posiadał mocno zarysowanych postaci, rozpływał się..."

Aktorzy i aktorki - strona 228
" wielkopański — w całości utrzymano na scenie naszej atmosferę elegancką sztuki a djalog nie stracił w żywem słowie właściwej autorowi siły nerwowej, sugestywnej. Poczerpnięty z repertuaru Adelajdy Ristori 5-cio aktowy dramat Mosenthal'a "Deborah", pełen akademickiego patosu w..."

Aktorzy i aktorki - strona 229
" ne intrygi bankiera, zakochanego w pannie Kar- wackiej, której rękę chce zdobyć za każdą cenę. Akcja sztuki prowadzona z początku na motywach prawdziwych, potrąca w końcu o melodramat. Tryumfuje w epilogu sztuki szlachetny młodzieniec, który ocala szlachcica, żeni się z jego..."

Aktorzy i aktorki - strona 230
" tej cierpkiej komedji, wystawionej dnia 29 stycznia, obracał się koło oklepanych gonitw posagowych dla pieniędzy, ale zbyt kwaśno usposobiony autor zamiast artystycznie stężonej prawdy, dał ponure, mało prawdopodobne obrazy lichoty moralnej w ramach obyczajów sfer dystyngowanych. Braku..."

Aktorzy i aktorki - strona 231
" Nie obeszło się w tym roku bez fars płaskich i niesmacznych. Władysław Ludwik Anczyc przyswoił i opracował naiwną burleskę niemiecką "Robert i Bertrand", której treść znała już publiczność z baletu "Dwaj złodzieje". Szkoda było jędrnego humoru w djalogu i kupletach dla tej..."

Aktorzy i aktorki - strona 232
" wspaniałą tragedję Słowackiego "Mazepa". Poeta ukazał się znowu na afiszu pod inicjałami: J. S. — była to wymyślona przez histerję cenzury rosyjskiej maskarada niedorzeczna, albowiem publiczność wiedziała doskonale, kto jest twórcą tego najbardziej teatralnego dramatu z doby..."

Aktorzy i aktorki - strona 233
" wielokrotnie do r. 1913 miał 140 przedstawień. Ponownie wprowadzony na scenę za rządów Zrzeszenia dramat ten grany od r. 1919 razy 24 oczekuje jednak dyrekcji i reżyserji, któreby obok szaty zewnętrznej, styl i urok dzieła poety podniosły na odpowiednią wyżynę. Pomimo pięknej gry i..."

Aktorzy i aktorki - strona 234
" fantazją, polot talentu, oryginalnie pojęty koloryt afrykański, jako główny bohater w "Otellu" i Petruchjo w "Poskromieniu złośnicy". Tragedję wystawiono w najlepszym z dotychczasowych przekładów Józefa Paszkowskiego, komedję zaś w pełnej werwy parafrazie Błydowskiego, którą w..."

Aktorzy i aktorki - strona 235
" "Hans Mathis" z ponurą historją śmierci zbrodniarza, który dawniej uniknął karzącej sprawiedliwości. Od pospolitych wyrobów teatralnych w tym gatunku wyróżnił się ten utwór trafnem ujęciem psychiki wyrzutów Sumienia w formie sennej hypnozy. Dzięki tej scenie (u nas mistrzowsko..."

Aktorzy i aktorki - strona 236
" swój urok uśmiechniętej poezji miłości oraz tradycyjnie polskiego pantoflarstwa. "Kawaler marcowy" wystawiony dn. 15 maja, nie schodził prawie z repertuaru; do roku 1913 grany 148 razy—wznowiony za polskiej Dyrekcji Miejskiej d. 21 lutego 1921 r. grany znowu 8 razy—czyli razem 156...."

Aktorzy i aktorki - strona 237
" wczesny. Cenzor wykreślił wszystkie płomienne i wolnomyślne tyrady Markiza Pozy, który wskutek tego plątał się na scenie w sposób niejasny i niezrozumiały. Nic dziwnego, że idealny dramat miłości infanta hiszpańskiego do macochy, dramat aspiracyj liberalnych królewicza, którego..."

Aktorzy i aktorki - strona 238
" komedji Alfreda Musset'a: "Kaprys Marjanny". Rozkoszowali się nią literaci, ale pomimo wytwornej i pełnej fantazji gry artystów, sala słuchała obojętnie. Prawdę mówiąc, luźno improwizowane komedje Musset'a, pomimo czarów swej poezji, mają mało na scenie dramatycznego pierwiastku,..."

Aktorzy i aktorki - strona 239
" ani z przyczyn jej tajemiczości, Feuillet zamącił i spaczył obraz duszy niewieściej, której kaprysy, intrygi, oraz końcowa skrucha wikłały się, plącząc w sposób niezrozumiały. Przykre także wrażenie, pomimo gry Modrzejewskiej, wywarł 4-o aktowy dramat Wiktoryna Sardou: "Czarne..."

Aktorzy i aktorki - strona 240
" z parą dwu wesołych rycerzy wolnego przemysłu, grana wesoło w tempie galopującem. Jednoaktówka Gondinet'a: "Homar" trywjalna, a nawet chwilami niepachnąca, budziła wesołość dla świetnej gry artystów. Przestarzała komedyjka niemiecka Benedix'a: "Nieszczęśliwi" ułożona w formie..."

Aktorzy i aktorki - strona 241
" groszoróbstwu, przeciw targom matrymonjalnym, obłudzie towarzyskiej, przeciw skarleniu charakterów pod wpływem żądzy użycia, — mogłyby i dzisiaj nie stracić na wartości, tymbardziej, że Narzymski oparł bieg zdarzeń na prawdzie, bystro podpatrzonej, śmiało ujętej w artystyczne..."

Aktorzy i aktorki - strona 242
" "Rzym podkopywać" (strona 110). Wykreślono także frazes: "Myśmy padli jak orły, lecąc zbyt wysoko, wy zginiecie jak płazy, w błoto wdeptane". Rozumie się, że wyrzucono drażniące cenzurę słowa "ojczyzna" (str. 215), oraz taki frazes: "Święty wasz duch, wielcy śpiewacy nasi,..."

Aktorzy i aktorki - strona 243
" znać tu było znaczny postęp w kilku scenach żywo nakreślonych, w sytuacjach trochę ryzykownych, ale pokazanych schludnie, bez jaskrawizny. Pomimo budującego morału komedja ta, grana po raz pierwszy dn. 2 czerwca, miała tylko trzy przedstawienia. W pięcioaktowej komedji "Z postępem"..."

Aktorzy i aktorki - strona 244
" nego opiekuna, pomimo paru scen wesołych, była znacznie słabszą niż "Marcowy kawaler" — grana po raz pierwszy dn. 7 sierpnia, po dziesięciu przedstawieniach znikła z afisza niepowrotnie. Bardziej się podobał obrazek sceniczny W. Bobrowskiego: "Synalek" z ośmieszoną figurą głupiego..."

Aktorzy i aktorki - strona 245
" i "Hamleta" w Teatrze Wielkim, na tle polskiego zespołu. Taki poliglotyzm zdarzał się różnymi czasy na naszej scenie, jako dowód uprzejmości dla zagranicznych artystów. W "Otellu" Neuville nie miał żywiołowej siły ani żaru afrykanina, ciekawie natomiast pojął i wykonał postać..."

Aktorzy i aktorki - strona 246
" bowskiego: "Nietoperze", o której już wyżej wspomniałem. Ciekawy ten płód satyry obyczajowej wykwitł na podłożu specjalnem stosunków warszawskich, był rezultatem zatęchłej atmosfery życia burżuazji naszej w epoce niewoli. Z ostrym posmakiem pessymizmu autor przedstawił tu całą..."

Aktorzy i aktorki - strona 247
" Grano po raz pierwszy "Nietoperzy" d. 4 stycznia 1875 r., wznawiano potem sztukę w r. 1898, 1899 i 1913. Tuż przed wojną komedja zbladła, ponieważ zmienił się nastrój życia w epoce konstytucyjnej w Warszawie. Ogółem na scenie teatru Rozmaitości grano "Nietoperzy" 76 razy. Burzę w..."

Aktorzy i aktorki - strona 248
" gich dla twórczości na scenie i po za sceną. Pomimo braku prawdy realnej, oraz przesady w scenach komicznych, komedja miała właściwe sobie tętno i werwę, utrzymana w jednolitym półklasycznym stylu, pod wglądem budowy technicznej zręczna i poprawna. Wystawiona po raz pierwszy dnia 18..."

Aktorzy i aktorki - strona 249
" haniebnie napiętnowano na placu publicznym czoło mistrza jego monogramem. Rapacki podjął tu powtarzany potem w paru innych jego dramatach, motyw konfliktu wielkiego człowieka z marnem i nędznem otoczeniem, z przesądami i zawiścią współczesnych. Stojąc w duchu naszych pisarzy i..."

Aktorzy i aktorki - strona 250
" topisarskiej, posługującego się ekspresją bardziej idealistyczną. Wystawiono "Wita Stwosza" z nieznaną dotąd starannością, a nawet przepychem, z dobrem opracowaniem ruchu mas ludowych, jakby przeczuwając późniejszą metodę meiningeńską. Główne postacie kobiece odegrały..."

Aktorzy i aktorki - strona 251
" prowadziła ona zrazu do zerwania i katastrofy domowej, poczem z biegiem czasu, po długiem zmaganiu się sprzecznych uczuć, nastąpiła zgoda męża i żony, kochających się wzajemnie. Temat w zasadzie prosty autor rozprowadził szeroko, z filozoficznem pogłębieniem. Brakło co prawda..."

Aktorzy i aktorki - strona 252
" nia deterministycznego, Świętochowski postawił tezę swego niepospolitego dzieła po nad życiem. Wydarzenia i postacie sztuki były niewspółmierne do szerokiej idei naczelnej, której, właściwie mówiąc, niemogły udźwignąć wiązadła dramatu. Spodziewaliśmy się niebez podstawy,..."

Aktorzy i aktorki - strona 253
" aurea". Gonitwą za zyskiem bez oglądania się na godziwość środków, chorobę grasującą tak potężnie w nowoczesnym świecie, autor pokazał i zamknął w ścianach szlacheckiego dworu. Dlatego gorączka złota nie wybuchła w sztuce z taką epidemiczną silą jak na wielkomiejskiej..."

Aktorzy i aktorki - strona 254
" Natomiast Kazimierz Zalewski święcił swój pierwszy sukces teatralny, jako autor 5-o aktowej komedji "Przed ślubem", uwieńczonej pierwszą nagrodą na konkursie dramatycznym Wydziału Krajowego we Lwowie. Bohater komedji, przypominał nieco podobną figurę z powieści Korzeniowskiego:..."

Aktorzy i aktorki - strona 255
" 11 grudnia tego roku, wznawiana w latach 1890, 1895, 1906 i ostatnio podczas rządu Zrzeszenia Artystów Teatru Rozmaitości w roku 1917 dnia 3 lutego. Do roku 1907 grano tę komedję 69 razy, w r. 1917 razy 18, ogółem razy 87. W jednoaktowej komedyjce" Kosa i kamień". Józef Ignacy..."

Aktorzy i aktorki - strona 256
" wioskowych, żyjących bez myśli o jutrze. Fety i bibki, pełne kordjalności sąsiedzkiej, kończą się smutnem wytrzeźwieniem, gdy komornik doręcza papier, wywłaszczający z majątku. Po pierwszych scenach, pełnych ruchu i zaprawionych trafną satyrą, następne grzęzły w jałowej..."

Aktorzy i aktorki - strona 257
" rewolucyjnemu poety, ktory grzmiał oburzeniem na samolubstwo i tyranję małych książąt niemieckich z końca XVIII wieku. Wprowadzenie na repertuar dramatu było dowodem pewnej pobłażliwości cenzury. Tolerowała ona wprawdzie postać ministra nikczemnika, serwilisty, splamionego gwałtami..."

Aktorzy i aktorki - strona 258
" serdeczniejszych", podnosząc efekt tego typu kome-dji, przyprawiając pokrewne pomysły nowym sosem teatralnym. W czteroaktowej komedji "Na łasce zięcia" tenże Barriere zawarł ulubioną we Francji satyrę na teściowe, które zatruwają pogodę i szczęście pożycia młodych małżeństw...."

Aktorzy i aktorki - strona 259
" roku. Na tle stosunków rodzinnych rozwinął autor walkę uprzedzeń stanowych. Zamożny, dzielny przemysłowiec, który się dorobił majątku pracą i energją, jest z zasady uprzedzony i niechętny wobec warstw społecznych, błyszczących a próżniaczych. Po całym szeregu perypetji..."

Aktorzy i aktorki - strona 260
" artów, który w Szkocji podniósł sztandar legitymizmu i reakcji katolickiej, ale przegrał sprawę w bitwie pod Culloden, zwyciężony dn. 27 kwietnia 1746 r. przez księcia Cumberlandu i umarł potem zapomniany we Włoszech w r. 1783. Autor ukazał swego bohatera na schyłku żywota, starał..."

Aktorzy i aktorki - strona 261
" wość i nuda tak, że po czterech przedstawieniach schowano sztukę do składu teatralnych rupieci. Żałobnym kirem powlókł Zygmunt Sarnecki cztery akty swego dramatu "Dworacy niedoli" wystawionego w Teatrze Rozmaitości po raz pierwszy dn. 13 października tegoż roku. Autor napełnił swą..."

Aktorzy i aktorki - strona 262
" wości, zawarta w mocnych momentach dramatu, który w tym i następnym roku grany był 17 razy. Kwaśno przyjęli niektórzy krytycy czteroaktową komedję Sewera " Pojedynek szlachetnych", wystawioną po raz pierwszy dnia 24 listopada tego roku. Przyczyną tego był głównie opozycyjny..."

Aktorzy i aktorki - strona 263
" stępem dla dobra kraju. Brakło komedji dramatycznego nerwu, ale miała wdzięczne sceny uczuciowe, atmosferę szlachetną, odrębny koloryt, piętno widocznego talentu, zwłaszcza w pysznym, hogartowskim rysunku lokalnych figur angielskich. Egzotyzm komedji nie przemówił jednak do naszej..."

Aktorzy i aktorki - strona 264
" wać frazesami brak głębszej treści, lichotą charakteru i brak elementarnego poczucia obowiązku. Ta bardzo wyraziście oddana postać dramatu rozpoczyna całą galerję nieciekawych sylwetek i portretów rycerzy i rzemieślników pióra, od których się potem zaroiły powieści i sztuki..."

Aktorzy i aktorki - strona 265
" cieństwie władz oligarchicznej republiki weneckiej, posługujących się gromadą szpiegów i płatnych zbirów. Bohater dramatu był tyranem, uciskającym z ramienia królowej mórz sąsiednią Padwę, okrutnym i mściwym despotą we własnym domu. Dramat w gruncie rzeczy rewolucyjny,..."

Aktorzy i aktorki - strona 266
" w ubogiej oprawie dekoracyjnej, nie miała w całości właściwego tempa ani zespołu. W pięcioaktowej komedji "Starzy kawalerowie* jednej z najlepszych, jakie napisał Wiktoryn Sardou, przesunęła się ciekawa galerja typów i figur charakterystycznych, podanych w ironicznem oświetleniu...."

Aktorzy i aktorki - strona 267
" wiej w tej płaczliwej rywalizacji uczuć pośmiertnych, która przeszła bez wrażenia. Szampańską werwą zakipiał natomiast zgrabny wodewil "Mąż pieszczony", pełen szyderstwa i grymasów rozkapryszonego i zepsutego nadmiarem słodyczy domowej mężczyzny. Jednoaktowe bluetki: "Żona,..."

Aktorzy i aktorki - strona 268
" trzną, chociaż wskutek różnych przyczyn nie mógł się rozwinąć w całej pełni. Po raz pierwszy ukazała się także w widowisku dobroczynnem na scenie Teatru Wielkiego, krakowska wybitna aktorka Antonina Hofmanowa, grając główną rolę w przestarzałym dramaciku "Wieśniak i aktorka"..."

Aktorzy i aktorki - strona 269
" Obejmując jednym rzutem oka epokę powyżej opisaną, widzimy, że po paru latach omdlenia, gdy kraj cały goił rany, zadane narodowi przez najeźdzców po ostatniem powstaniu — dramat warszawski skrzepił się i zajął przodujące stanowisko wśród scen polskich, rozwijając dalej..."

Aktorzy i aktorki - strona 270
" Oryginalna twórczość literacka skromnie zasilała żywot i rozkwit artystyczny teatru. W ciągu tych lat jedenastu nie pojawił się nowy talent swojski, któryby zyskał dominujące stanowisko w rozwoju repertuaru—nie pojawił się utwór o szerszym zakresie i trwałości, któryby..."

Aktorzy i aktorki - strona 271
" naprzód po drodze ewolucji, zmierzając spontanicznie do upragnionego celu harmonji i zestroju wszystkich czynników, które składają się na czarodziejstwo najnowszej sztuki scenicznej. W tej epoce gwiazd wielcy i znakomici artyści doprowadzili do wyżyn doskonałości kult żywego słowa i..."

Aktorzy i aktorki - strona 272
" SPIS RZECZY. str. Słowo wstępne.... 7 I. Aktor-twórca..... 9 II. Epoka gwiazd. Aktorzy... 18 Wspomnienia. Alojzy Żółkowski, Jan Króli- kowski, Józef Rychter, Ludwik Panczykowski, Jan Chęciński, Alojzy Stolpe, Władysław Świeszewski, Władysław Piasecki, Anastazy Trapszo, Jan..."

Aktorzy i aktorki - strona 273
" OMY�?KI DRUKU. Zamiast: Czytaj: Str. 11 wiersz 13 moją — mają 27 wiersz 12 od dołu o baranim — w baranim" 28 wiersz 2 od dołu nerwowo — nerwowo palcami 44 wiersz15 "Farysa"—"Farysa" Balińskiego 54 wiersz 4 od dołu Teodora Barrierea'a Teodora — Barriere'a 58 wiersz 5 i 6..."

Aktorzy i aktorki - strona 274
" Zamiast: Czytaj: Str. 210 wiersz 7 od dołu wnętrz — wnętrza 211 wiersz 2 na Koatyngencie—na Kontynencie od dołu 212 wiersz 5 od dołu comedie — comedię 213 wiersz 12 od dołu zanikł —..."