NAWIERZCHNIE OZDOBNE

Å›wietnÄ… kreacjÄ™. Artysta koncertowaÅ‚ w niej z zamiÅ‚owaniem, uwydatniajÄ…c bardzo dosadnie żydowskÄ… genealogjÄ™ "dziedzica SamochwaÅ‚y, Przybyszowic, Grypsowa, Å?ówki et caetera". WedÅ‚ug tekstu komedji Geldhab byÅ‚ to "przybysz, potem mieszczanin, potem burmistrz w Schowie" a dorobiwszy siÄ™ grosza na urzÄ™dzie, zbiÅ‚ wielkÄ… fortunÄ™, szwindlujÄ…c na dostawach dla wojska. Niektórzy krytycy w owym czasie widzieć chcieli w Geldhabie nietyle żyda, ile geszefciarza, pochodzÄ…cego z rodziny niemieckiej, zaaklimatyzowanej na naszym gruncie. Nowsza krytyka "naukowa" prowadzi w tej materji obszerne spory, pomnażajÄ…c zbÄ™dnÄ… ilość komentatorskiej bibuÅ‚y. Żółkowski przeprowadziÅ‚ koloryt semicki bardzo dosadnie nawet w akcencie mowy—w ostatnim akcie mówiÅ‚: "Lubomirzu, (zamiast Lubomirze) pozwalam, bierz FlorkÄ™ po ksiÄ™ciu!". Mocno żydowskim byÅ‚ niepokój nerwowy Geldhaba, gesty pretensjonalne, a nawet odziedziczony po chaÅ‚atowych przodkach charakterystyczny ruch i wykrÄ™canie szyjÄ…, jakby mu dokuczaÅ‚y robaczki, bÄ™dÄ…ce plagÄ… naszych żoÅ‚nierzyków w okopach podczas wojny. Semickim byÅ‚ wyraz arogancji dorobkiewicza jego ton protekcjonalny wobec biedaków i ludzi podwÅ‚adnych, jego pÅ‚aszczenie siÄ™ przed ksiÄ™ciem, konkurujÄ…cym dla posagu o rÄ™kÄ™ panny Geldhabówny, wreszcie drżączka i trzÄ™sienie Å‚ydek ze strachu, gdy go stukaÅ‚ major za zÅ‚amanie sÅ‚owa, danego polskiemu oficerowi. Gdy krytyka przed czterdziestu paru laty zarzucaÅ‚a artyÅ›cie, że zbyt jaskrawo akcentowaÅ‚ chaÅ‚aciarskie pochodzenie bogacza—Żółkowski zjawiÅ‚ siÄ™ w redakcji "Kurjera Codziennego", którego byÅ‚em wtedy staÅ‚ym współpracownikiem, gdy na czele pisma staÅ‚ Józef Hiż, zięć Karola Kucza, jednego z najbar-