Tarasy bydgoszcz

emeryturę, grywał do końca życia z wynagrodzeniem 35 rubli od występu.
W Żółkowskim natura wysiliła się aby stworzyć nadzwyczajnego artystę. Żył tylko sceną i dla sceny, żył upojeniami sławy i triumfów swej sztuki. Po jego śmierci w nekrologu napisałem, że to był na scenie wielki poeta egoizmu i zadowolonej z siebie głupoty — potwierdził to określenie Józef Kenig, trzymający berło krytyki teatralnej i publicystyki w owym czasie. W grze Żółkowskiego z niezwykłą wyrazistością ujawniały się pewne elementarne właściwości natury ludzkiej w ujęciu wysoce indywidualnem, jedynem w swoim rodzaju. Żaden ze znanych mi aktorów nie posiadał tak potężnej siły komicznej, nie umiał tak słuchaczom narzucić paroksyzmów szalonego śmiechu. Pognałem w życiu tylko jednego jowjalnego hreczkosieja, który go przypominał trochę niefrasobliwym humorem. Nieporównana, zniewalająca, jedyna w swoim rodzaju siła komizmu Żółkowskiego płynęła z głębi wielkiej intuicji, z bezpośredniego zespolenia się i rozkoszowania życiem. Komizm artysty niemiał w sobie kwasu szyderstwa ani satyrycznego jadu, nieurągał z wad i zdrożności ludzkich, ale je oddawał takiemi, jakiemi były w kształtach artystycznie i typowo spotęgowanych. Nieopierał się artysta na rysach zewnętrznych, ale na przedziwnem odczuciu psychiki ludzkiej. "Grać — nie charakteryzować się"- oto była jego ulubiona maksyma. Pomimo subjektywizmu, o którym wyżej wspomniałem, Żółkowski był odmienny w każdej roli, nie powtarzał się w pomysłach, zmieniał wyraz twarzy, mimikę i pozy — po za kostjumem, peruką, nalepieniem wąsów lub faworytów, odrobiną pudru lub różu, nie używał szminek, nalepek