Aforyzmy - strona 1
" Georg Christoph Lichtenberg   AFORYZMY "

Aforyzmy - strona 2
" Nieposkromioną ambicję i podejrzliwość spotykałem zawsze w ścisłej ze sobą łączności. Nie istnieć znaczy dla przyrodników, a przynajmniej dla pewnej ich klasy, tyle co nie być spostrzeżonym. Świat stanie się jeszcze tak wykwintny, że równie śmiesznym będzie wierzyć w..."

Aforyzmy - strona 3
" Hotentoci nazywają myślenie plagą życia. Que de Hothentotes parmi nous! — woła Helwecjusz. Piękne motto. Człowiek ten posiadał tyle rozumu, że nie nadawał się już prawie do niczego. Był tak skrupulatnym szperaczem, że spostrzegał zawsze raczej ziarenko piasku niż dom...."

Aforyzmy - strona 4
" Każda rzecz ma swoją codzienną i odświętną stronę. Ludzi można oślepić i przekupić, ale człowieka nigdy. O, zbyt dobrze znam tych, którzy w upokorzonej dumie lub ślepym zapale gnieżdżą się zawsze o milę ponad lub pod prawdą. Ogromne błędy usprawiedliwia się często..."

Aforyzmy - strona 5
" Gdyby nam jakiś anioł opowiedział coś ze swej filozofii, sądzę, że niektóre zdania brzmiałyby tak jak dwa razy dwa jest trzynaście. Hipotezy niektórych młodych nie są sprzeczne z doświadczeniem, ale obawiam się, że kiedyś doświadczenie przeciwko nim się obróci. Ujawniać..."

Aforyzmy - strona 6
" Jak ponure jest wszystko bez ciebie, świat wydaje mi się zimną, pustą izbą, a najnowsze rzeczy — jak gdybym je już ze trzy razy oglądał. Klepsydry uprzytamniają nie tylko szybki bieg czasu, ale i proch, w który się obrócimy. Kto słucha usprawiedliwień, gdy widzi czyny? Przy..."

Aforyzmy - strona 7
" Każdy człowiek posiada moralną backside, której nie pokazuje bez potrzeby i zasłania tak długo, jak to jest możliwe, spodniami przyzwoitości. Nie wiem, skąd to się bierze, ale słowo joński wyraża dla mnie o wiele więcej, niż da się o nim wyczytać w leksykonach. Musiał..."

Aforyzmy - strona 8
" Gdyby w świecie robiono tylko to, co pożyteczne, miliony musiałyby zginąć z głodu. Gdy tylko poznamy nasze słabostki, przestają nam szkodzić. Pewien król zarządza, aby pod karą śmierci kamień uważano za diament. Człowiek posiada zdolności, które uzewnętrzniają się tylko w..."

Aforyzmy - strona 9
" Ludzie posiadają zawsze dość dowcipu, gdy tylko nie chcą go posiadać. Niejednokrotnie bywałem rugany z powodu błędów, na popełnienie których mój mentor nie miał dość siły czy dowcipu. Nic szybciej nie postarza człowieka niż częste myślenie o tym, że się starzeje. Uczyć..."

Aforyzmy - strona 10
" Zwątpij we wszystko przynajmniej raz, nawet w twierdzenie: dwa razy dwa jest cztery. Bóg stworzył człowieka na obraz i podobieństwo swoje — znaczy przypuszczalnie: człowiek stworzył Boga na obraz i podobieństwo swoje. Chciałbym odzwyczaić się od wszystkiego, móc wszystko od nowa..."

Aforyzmy - strona 11
" Gdy ludzie mówią, że nie chcą niczego darowanego, jest to zwykle wskazówką, że chcieliby, by im coś podarowano. Jak szczęśliwie żyliby niektórzy, gdyby równie mało troszczyli się o sprawy innych ludzi, co o swoje własne. Książki, których przede wszystkim należałoby..."

Aforyzmy - strona 12
" Jest zawsze lepiej, gdy urząd jest niższy od umiejętności tego, kto go sprawuje. Angielscy geniusze wyprzedzają modę, niemieccy idą za nią. W miasteczku, w którym twarz rymuje się z twarzą. Obawiam się, iż nasze zbyt troskliwe wychowanie wydaje skarłowaciałe owoce. Nauczyciel..."

Aforyzmy - strona 13
" Mamy pokazać na scenie niemieckie charaktery. Znakomicie. A te niemieckie charaktery pokażą nas na szubienicy. Nieprawdaż? Istnieją ludzie, którzy sądzą, że wszystko, co czyni się z poważną miną, jest rozsądne. Powiedzcie, czy istnieje jeszcze poza Niemcami kraj, w którym się..."

Aforyzmy - strona 14
" Gdy powiem: utrzymuj w czystości zęby i płucz usta co rano, nie będzie to tak chętnie przestrzegane niż wtedy, gdy dodam: złóż przy tym dwa palce na krzyż. Skłonność ludzka do mistycyzmu. Należy z niej korzystać. Gdy tylko zaczynamy widzieć wszystko we wszystkim, wyrażamy to..."

Aforyzmy - strona 15
" Dlaczego młode wdowy w żałobie są tak piękne? (Zbadać.) Jestem przekonany, że nie tylko podziwiamy się w innych, lecz także nienawidzimy się w innych. Jest bardzo niebezpiecznie, powiada Voltaire, mieć rację w sprawach, w których możni tego świata nie mieli racji. Nie..."

Aforyzmy - strona 16
" Jest rzeczą powszechnie znaną, że kwadransiki dłuższe są od kwadransów. Motto: Chcieć znaleźć prawdę jest zasługą, nawet gdy się błądzi po drodze. Małżeństwo bez drobnych nieporozumień byłoby prawie czymś takim jak wiersz bez „r". Wolność prasy i młynka do kawy...."

Aforyzmy - strona 17
" Nakazywał: odczekiwać z pełną spokoju, aktywną cierpliwością. Jest to wspaniała zasada. Ludzie zmieniają się sami, o ile nie chce się ich w sposób wyraźny zmienić, lecz nieznacznie przysparza się im okazji do widzenia i słyszenia. Wiele przedsięwzięć nie udaje się, ponieważ..."

Aforyzmy - strona 18
" Temat wystarczający do milczenia. Ryba, która utopiła się w powietrzu. Konieczną jest rzeczą nawet w drobnostkach dotrzymywać słowa i być dyskretnym. Zarażający zdrowiem. Oni właściwie nie bronią chrześcijaństwa, lecz chromą się chrześcijaństwem. Nauczył się grać..."

Aforyzmy - strona 19
" Bardzo mnie zawsze boli, gdy umiera utalentowany człowiek, świat bowiem bardziej ludzi takich potrzebuje niż niebo. Istnieją tzw. matematycy, którzy chętnie chcieliby uchodzić za posłów mądrości, tak jak niektórzy teolodzy za posłów Boga. I tak samo oszukują lud algebraiczną..."

Aforyzmy - strona 20
" Sympatia jest kiepską jałmużną. S. rzadko postępował niewłaściwie, ale wszystko, co robił, czynił w niewłaściwym czasie. Rousseau zdaje się powiedział: dziecko, które zna jedynie swoich rodziców, nie zna i ich właściwie dobrze. Myśl tę można zastosować do wielu..."

Aforyzmy - strona 21
" Księżyc i łzy — to nie wystarcza, by pisać wrażliwie. Istnieją ludzie, którzy rodzą się z nieczystym sumieniem. Pisarz nadaje metaforze ciało, lecz czytelnik duszę. Można stracić najlepszą pamięć, bez tego by się zapadło wypukłe czoło. Ludzie, którzy zbyt wiele..."

Aforyzmy - strona 22
" Nigdy nie pisać książki, kiedy wystarczy strona, ani rozdziału, gdy starczy słowo. Sądzę, iż wiele ludzi zajętych przygotowaniem się do życia niebieskiego zapomina o wychowaniu do życia na ziemi. Strzeż się, abyś przez przypadek nie znalazł się w sytuacji, której nie..."

Aforyzmy - strona 23
" Kto mówi, że nienawidzi wszelkiego rodzaju pochlebstw, i mówi to poważnie, ten zapewne nie poznał jeszcze wszystkich rodzajów. Homer na pewno nie wiedział, że dobrze pisze, tak samo i Shakespeare. Nasi dzisiejsi pisarze muszą uczyć się fatalnej sztuki: wiedzieć, że dobrze piszą...."

Aforyzmy - strona 24
" Człowiek, który uważa się wcześnie za geniusza, jest zgubiony. Złota zasada: Nie należy ludzi sądzić według ich przekonań, lecz według tego, co przekonania te z nich czynią. Dla biedaka myśl o niebie jest dlatego tak przyjemna, bo wierzy w panującą tam większą równość..."

Aforyzmy - strona 25
" Wątpić w rzeczy, w które obecnie wierzy się bez żadnego ich zbadania, jest głównym zadaniem. Nic bardziej nie przeszkadza rozwojowi nauk niż wyobrażenie, że się coś wie. Błąd ten popełniają marzycielscy wynalazcy hipotez. Co wieczór stawiać sobie poważnie pytanie, czegośmy..."

Aforyzmy - strona 26
" Jeśli odchodzę od mych dawnych teorii, to nie z powodu moich indywidualnych postępów, lecz postępów nauki. Czyż nie jest dziwne, że ludzie tak chętnie walczą o religię, a tak niechętnie żyją zgodnie z jej przepisami. Najniebezpieczniejsze kłamstwa to prawdy nieco..."

Aforyzmy - strona 27
" Nawet najbardziej łagodne, skromne i dobre dziewczęta są zawsze łagodniejsze, skromniejsze i lepsze, gdy stwierdzą w lustrze, że są piękne. Ludzie, którzy czytają wiele na ulicy, zazwyczaj bardzo mało czytają w domu. Nie ufaj ludziom, którzy zapewniając cię o czymś, czynią to..."

Aforyzmy - strona 28
" Istnieją ludzie, którzy posiadają tak mało odwagi, by stwierdzić cokolwiek, że boją się nawet oświadczyć, iż wieje wiatr, chociaż wyraźnie to czują, o ile nie usłyszą przedtem, że ktoś już to powiedział. Gdyby można było tak wychowywać dzieci, by wszystko, co niejasne,..."

Aforyzmy - strona 29
" Jestem przekonany, że gdyby Bóg stworzył człowieka tak, jak wyobrażają go sobie magistrzy i profesorowie filozofii, trzeba by go pierwszego dnia zamknąć w domu wariatów. Co wieczór spełniał wobec swej żony małżeński obowiązek: chełpił się. Starał się jej wytłumaczyć, że..."

Aforyzmy - strona 30
" W atmosferze dyktatury myślenia nawet dozwolone myśli rodzą się z onieśmieloną miną. Człowiek stoczył się do roli zwierzęcia domowego, dlatego jest tak zepsuty. Nie siła umysłu, lecz wiatru uczyniła go tym, czym dziś jest. Do anglii pojechałem właściwie, aby nauczyć się..."

Aforyzmy - strona 31
" Połączył w sobie cechy największych ludzi. Głowę nosił pochyle jak Aleksander, grzebał ciągle we włosach jak Cezar, kawę pił jak Leibniz, a gdy usiadł w wygodnym fotelu, zapominał o jedzeniu i piciu jak Newton. Perukę nosił jak dr Johnson i jak Cervantes miał stale otwarty..."

Aforyzmy - strona 32
" Świadomość, że odbiorca naszych listów ma piękną żonę, ułatwia korespondencję. Mam bardzo wysokie wyobrażenie o wielkości i godności człowieka. Chciałbym znać tytuł ostatniej w świecie książki. Przy proroctwach interpretator jest często ważniejszy od proroka. Kto..."

Aforyzmy - strona 33
" Nie daj się zarazić, nie podawaj czyjegoś zdania za własne, myśl lepiej sam. Kiedy prosimy uczonych, by jakąś najskromniejszą ideę wzięli do serca, gdy tylko ją przeczytają, od razu idzie im do głowy. Co wielki dureń napisze w książce, byłoby może znośne, gdyby potrafił..."

Aforyzmy - strona 34
" U większości ludzi niewiara w jedno zasadza się na ślepej wierze w co innego. Zakochani w sobie mają przynajmniej tę korzyść, że nie posiadają zbyt wielu rywali. Nie należy człowieka sądzić nigdy wedle tego, co napisał, lecz według tego, co mówi w towarzystwie ludzi, którzy..."

Aforyzmy - strona 35
" Lepiej jest nie badać w ogóle jakiejś sprawy niż uczynić to powierzchownie; zwykły zdrowy rozsądek bowiem nie popełnia tylu błędów, co połowiczna uczoność. Jego ubranie było więcej warte od jego honoru... W niejednym dziele wielkich ludzi wolałbym przeczytać raczej to, co..."

Aforyzmy - strona 36
" Popularnym nazywa się dziś często taki wykład, dzięki któremu masy są w stanie mówić o czymś, czego nie rozumieją. Pójść w świat jest dla pisarza konieczne nie dlatego, by widział wiele różnych sytuacji, ale by sam się w nich znalazł. Napisano już wiele o pierwszych..."

Aforyzmy - strona 37
" Ojciec: — Córeczko, Salomon powiada, gdy cię źli chłopcy kuszą, nie słuchaj ich. — Córka: — Ale co mam uczynić, ojcze, gdy będą mnie kusić dobrzy chłopcy? Wyglądał tak smutnie jak dziobek zdechłej ptaszyny. Niezły pomysł, by dziecko napisało książkę dla starców, bo..."

Aforyzmy - strona 38
" Chodzi mu, tak jak każdemu wielkiemu filozoficznemu gadule, nie tyle o prawdę, ile o brzmienie swej prozy. Śmierć jest wielkością niezmienną, jedynie ból jest wielkością zmienną, która może nieskończenie wzrastać. Sprawy, które innych martwią, mnie bolą. Że człowiek jest..."

Aforyzmy - strona 39
" Że przeciwników nie można przekonać drukowanymi argumentami, wiedziałem już w 1764 r. Nie dlatego też pisałem, lecz po to, by ich irytować, a zwolennikom naszej sprawy dodawać odwagi i siły oraz wykazać, że przeciwnicy nas też nie przekonali. Barbarzyńska dokładność; skomląca..."

Aforyzmy - strona 40
" Czują głową, a myślą sercem. Nie palimy już wprawdzie czarownic, ale za to każde pismo zawierające cierpką prawdę. Ile ludzi wyżywiła Biblia — komentatorów, drukarzy, introligatorów? Przytacza się jedynie złe uczynki, których przyczyną jest wino, ale przyczynia się ono..."

Aforyzmy - strona 41
" Był okres w starożytnym Rzymie, w którym lepiej wychowywano ryby niż dzieci. My wychowujemy lepiej konie. Byłoby szczęściem móc uszy i inne zmysły tak zamykać jak oczy. Dziewczyna, sto pięćdziesiąt książek, kilku przyjaciół i widok o ca. milowej średnicy były dla niego..."

Aforyzmy - strona 42
" Ujawniać słabostki wielkich ludzi jest obowiązkiem; pokrzepia się przez to tysiące nie szkodząc nikomu. Nasza cała filozofia jest ulepszaniem języka. Dobrze byłoby może, gdyby rządy nie tylko rozkazywały, lecz również prosiły, chętnie widziały lub jak tam też podobne słowa..."

Aforyzmy - strona 43
" Przekształcić się w woła to jeszcze nie samobójstwo. Dałoby się coś zrobić z jego pomysłów, gdyby mu je tylko jakiś anioł pozbierał. Zaprawdę nie wiem, czego ten człowiek chce. Ubzdurał sobie, że pewne słowa posiadają pewne znaczenia, które muszą stale posiadać. Któż..."

Aforyzmy - strona 44
" Jaki wpływ ma na społeczeństwo fakt nieuczenia się żadnego obcego języka? Przypuszczalnie podobny do tego, jak całkowite odizolowanie od społeczeństwa na pojedynczego człowieka. Bóg, który nakręca nasze słoneczne zegary. Nawet nasze częste błędy mają ten pożytek, że w..."

Aforyzmy - strona 45
" Przyzwyczajaj swój umysł do wątpienia, a serce do zgodności. Poznawaj ludzi i miej odwagę dla dobra twego bliźniego mówić prawdę. Wpierw wierzy się we wszystko bezkrytycznie, potem przez krótki czas wierzy się z zastrzeżeniami, potem nie wierzy się wcale i w końcu wierzy się..."