parcia; dlatego więc milczeliśmy, sądząc, że na wszystkie te agitacye, marzenia, zachcenia i pretensye, najlepszą trucizną będzie milczenie, w obec którego mdłe bo sztuczne same z siebie, zużyją się i w czczych deklamacyach rozpłyną. —
Dziś atoli, gdy dzięki znaczeniu jakie do nich inni przywiązywali, tudzież okoliczności, wszelkim agitacyom nader przyjaznych, agitacye te, marzenia, zachcenia i pretensye, zamieniły siew kwestyą zupełną stanu; dziś gdy bliższa analiza, takiej już żyjącej kwestyi, niedoda jej już większej wagi, nad tę, jaką sobie sama zjednać umiała; dziś, gdy przemówienie nasze, może tylko i powinno jej źródło wyjaśnić, ale jej więcej nie postawi na nogi, na których już i tak dosyć silnie stoi; dziś, niemożemy dłużej poprzestać na biernem stanowisku, na jakiem dotąd względnie niej zostawaliśmy, i dziś też poczytujemy bydź bo obowiązkiem naszym, rozbierać ją i sądzić z tej strony, z jakiej się nam stróżom i obrońcom przedewszystkiem polskiej narodowości, objawiać w takiem położeniu musi.
Będziemy nią więc zatrudniać czytelników naszych! W miarę jej postępu lub rozwinięcia się, będziemy ją także rozbierać i damy o niej zdanie, bez uprzedzenia i bez namiętności, jakie na nieszczęście znamionowały wcześniejszą w tym przedmiocie polemikę. —
Powiemy więc przedewszystkiem, że zdaniem naszem kwestyi ruskiej narodowości nie stworzył bynajmniej ani rząd miejscowy, ani były gubernator, aleśmy ją stworzyli i wywołali sami; rząd zaś i gubernator, użyli jej tylko przeciw nam, i to wtedy, jak już była stworzoną i wywołaną! —