Wczasy odchudzające

nie myślemy zaprzeczać praw niczyich, a najmniej rządowych.
Owoż między prawami, które zdaniem naszem służą niezaprzeczenie każdemu na świecie rządowi, mieści; się także i prawo obrony. Rząd lak samo jak i pojedyńczy naród, władza każda tak dobrze jak i każda siła fizyczna, ma swoje chwile omdlenia, swój stan zdrowia i nie mocy, swoje nareszcie kryzys, którego krzepm albo też zabija;. W chwilach więc takich rząd wszelki i wszelka władza, przechodzi wprawdzie z stanu czynnego w bierny, z pozycyi zaczepnej w odporną; lecz zawsze do tej ostatniej ma prawo pełne i niezaprzeczone. —
Prawo atoli obrony na politycznem polu, rozciąglejszem jest nieco, od prawa indywidualnej obrony. Jak to ostatnie, mieści się w większej cześci w ścisłych, granicach konweniencyi, tak pierwsze zakreśla przedewszystkiem supremalex, jus eminens imperii, wzgląd: nareszcie na to, co Francuzi raison d'etet Niemcy zaś Staats-raison nazywają. Wzgląd: ten dominujący wszystkie inne względy na świecie, był nie raz i będzie jeszcze zapewne, przedmiotem attaków, owych puristów, co zapamiętali zeloci bezwzględnych, teoryi, praktykę świata, jednym tylko i nigdy nieustającym zwykli nazywać gwałtem. Lecz wzgląd ten mimo to, nie przestanie panować życiu świata, narodów i korporacyi dopóty, dopóki tylko instynkt konserwacyi własnej, instynkt exystencyi, będzie głównym faktorem życia ciął zbiorowych, jakiej kolwiek treści i imienia. Wzgląd ten nadewszystko, będzie zawsze i głównie panował w polityce, bo polityka to nie ro-